Downloaded from MY-SUBS.MX
Official MY-SUBS movies site: MY-SUBS.MX
BU FİLMDE BAHSEDİLEN DISTILLERS FİRMASI ŞU ANDA FAALİYETTE DEĞİLDİR.
MARKANIN YENİ SAHİBİ OLAN DIAGEO
DISTILLERS'IN DAVRANIŞLARININ SORUMLULUĞUNU TAŞIMAMAKTADIR.
ÖNSÖZ
Eğer bugün insanlara, barış zamanında
insanın neden olduğu en kötü felaketi sorsanız
muhtemelen "Titanik" derler.
1912 yılında 1,512 ölü. Ya da "Çernobil" diyebilirler.
Belki bir kaç yüz kişi ölmüştür.
Eğer biraz daha bilgililerse şunu da söyleyebilirler:
"Bhopal'daki Union Carbide patladığında
orada ölen ve yaralananların sayısı 10,000 olabilir."
Ama Thalidomide bunlardan on kat daha kötü.
Thalidomide Felaketi muhtemelen...
THALIDOMIDE VAKFI
...100,000'den fazla bebeği yok etti.
Bir milyon yetişkini sakat bıraktı
ama yine de insanların aklına gelen felaketler listesinde değil.
THALIDOMIDE FELAKETİ KURBANLARINA YÖNELİK BASIN KAMPANYASI
İNGİLİZ GAZETECİLİĞİNDE BİR DÖNÜM NOKTASI OLMUŞTUR.
THE SUNDAY TIMES GAZETESİNİN EDİTÖRÜ HAROLD EVANS'IN YÖNETİMİNDE YÜRÜTÜLDÜ.
THALIDOMIDE SAKLANAN GERÇEK
VE İNGİLİZ HUKUKUNDA BİR DEĞİŞİME NEDEN OLDU.
Birlikte oturup...
The Sunday Times ve Thalidomide ikilemi şuydu:
Tazminatın yetersiz olduğunu biliyorduk.
İlacın üreticilerinin ihmalkâr olduğuna dair
kuşkudan fazlasına sahiptik.
Ama itaatsizlik yasası
Thalidomide ile ilgili bu iki yaklaşımın da
yayınlanmasına engel oluyordu.
1960'lardan önce toplum daha karmaşıktı.
Şirketler güçlendi ve insanların hayatına
iyi ve kötü açıdan daha çok yayıldı.
Ama kimse ne kadar karmaşık olduğunu bilmiyordu.
Milletvekilleri bilmiyordu. Hiçbir fikirleri yoktu.
Parlamento araştırma ve soruşturma konusunda yararsızdı.
Meclisle kıyaslanamaz bile.
Birinin hücrede kalmasına benziyordu.
İngiliz basını da öyleydi.
Kollarını uzatan herkes
duvara çarpıyordu.
İftira duvarı
mahkemeyi aşağılama, Resmi Sırlar Yasası, güven.
Kolsuz ve bacaksız doğan Thalidomide çocuklarını durumunu
ortaya çıkarmak istediğimizde...
Bir gövde olarak doğmuşlardı, onlara yalan söyleniyor ve tazminat verilmiyordu.
Neden bu konuda büyük bir ulusal skandal olmadı? Neden?
Çünkü İtaatsizlik Yasası bir dava hakkında mahkemeden önce
yorum yapamazsın diyordu.
Durum buydu. Buna kim karşı gelebilirdi ki?
Sunday Times'a bakınca
onun cesaretine hayran olursunuz.
Çok güç yasal koşullarda...
ESKİ EDİTÖR, THE GUARDIAN
...insanların çıkarlarını korudu.
Bazı şeyleri püskürtü...
Gazeteciliğin önündeki
bazı yasal zorlukları hepimize yararlı olacak şekilde püskürttü.
DURHAM ÜNİVERSİTESİ, İNGİLTERE
Gazeteciliğe olan ilgim 12 yaşımdayken başladı.
Savaş başlamıştı ve babam buharlı tren sürüyordu.
İki yılda bir ailece tatile gitme
şansımız olurdu.
Rhyll'e gittik.
Sahilde dolaşırken
ileride yere uzanmış insanlar vardı.
Babam durdu, bu beni kızdırmıştı
ve dizlerinin üstüne çökerek onlarla konuşmaya başladı.
Onlar Dunkirk mağdurlarıydı.
Dunkirk denen cehennemden
Alman Savaş Makinesi'nin çelik kuvvetlerinden gelir İngiliz Güçleri.
Onun iyi bir muhabirlik yaptığını
gazeteciliğe başlayana kadar anlamamıştım.
Sorular sordu.
"Nasıldı?
Ne oldu?
Elinizde hangi aletler vardı?" Ve bunun gibi.
Ve ona çaresizlik hikâyesi anlattılar.
Hava Kuvvetleri tarafından terk edildiklerini düşünmüşlerdi.
Fransızlar, Maginot Line'ın anlamsız olduğunu söylüyordu.
Misafirhaneye döndüğümüzde...
Otellerde kalmıyorduk.
Misafirhanelerde kalıyorduk.
Daily Mirror gazetesi vardı, manşeti görünüyordu.
"Olağanüstü."
"Olağanüstü" tahliyeyi kastediyordu.
Daily Mirror OLAĞANÜSTÜ!
Ben de babamın tamamen farklı bir hikâye anlattığını düşünmüştüm.
Kim doğruyu söylüyor?
11 Eylül'ü düşünün.
Ne oldu... Vatansever olma savaşında.
İngilizler ve Amerikalılar
bir vahşete katıldı. Irak'ın işgali.
Bu koşullarda bir gazetenin sorumluluğu nedir?
İnsanların moralini yükseltmek mi?
Yoksa çok daha zor bir iş olan...
Hâlâ çok zor. Popüler fikirlere karşı çıkarak
hakikati aramak mı?
Onun duygusal olarak en etkileyici kampanyası
İkinci Dünya Savaşı'na dayanıyordu.
Ben, Kraliyet Topçu alayının bu kamptan sorumlu başkumandanıyım.
Görevliler ve insanlar bu işi
yerine getirilmesi gereken bir sorumluluk
olarak görmeli ve kimse Almanların
burada yaptığını unutmamalı.
BELSEN ÖLÜM KAMPI LİDERLERİ ADALETİ BULSUN
Alman şirketi Chemie Grünenthal
parfüm ve sabun üretiyordu.
Ama 1946'da savaş sonrası ihtiyaçlardan faydalanmak için
antibiyotik ve sakinleştiriciler ürettiler.
Yetkililer, insanların içinde yaşadığı sağlıksız koşulların
salgın hastalıklara yol açacağından endişeleniyordu
ve sinirleri bozulan insanlar
sakinleştirici ve uyku ilacına ihtiyaç duyuyordu.
Ama 1950'lerin ortasında Almanya sakinleşti.
Chemie Grünenthal diğer ilaç şirketlerinin
rekabeti ile karşılaştı
ve onların antibiyotik ve sakinleştiricilerine olan
talep normale döndü.
Çok satan bir ilaca ihtiyaçları vardı ve çözümleri, bağımlılık yaratan
bir sakinleştirici olan Thalidomide'dı.
Analiz ve Kontrol Departmanı THALIDOMIDE
O günlerde yatıştırıcılar daha yaygındı.
Ve insanlar yanlışlıkla fazla doz alıyorlardı.
Bir ilaçta doz aşımının imkânsız olduğuna
inanılıyordu.
Hamile kadınlara Thalidomide verilmesinin nedeni
o zamanlar hâkim olan tıbbi yargıya göre
sabah bulantısının psikosomatik olduğuna inanılmasıydı.
Bunu ilaç şirketi satıcılarının kendisinden duydum.
Eğer hamile bir kadının midesi bulanıyorsa
bunun nedeni hamilelik ile ilgili endişeleriydi.
Onu uyuşturursanız, sakinleşir ve hastalığı geçer.
ALMANYA'DA YILBAŞI
Yılbaşı günü, 1956.
Almanya, Stahlberg'de Chemie Grünenthal'da kimyager olan
genç ve heyecanlı bir baba
doğum odasından haber bekliyordu.
Ama kimsenin beklemediği bir haber almıştı.
Çocuğu kulaksız doğmuştu.
Karısına sabah bulantısı için Chemie Grünenthal'ın
mucizevi ilacından numune verilmişti.
O yılbaşı günü ilk Thalidomide bebeği doğmuştu.
İlacın denendiği az sayıda kadından birinin
şekli bozuk bir bebeği olması dikkate alınmadı
ve Chemie Grünenthal
devam ederek, ürünü dünya çapında pazarladı.
Amerika'nın da dâhil olduğu bir kaç ülke ürüne lisans vermedi
ama çoğu da üreticinin test verilerine dayanarak
ilacın yazılmasına izin verdi.
1958'de Distaval adı altında
İngiltere'de kullanılması onaylandı.
Distaval ve Contergan'ın aktif bileşeni Thalidomide'dı.
İlacı aldığımı bile bilmiyordum.
Bir hafta kötü hissettim.
Çarşamba günü öğleden sonra dükkânı kapatarak...
OĞUL - ANNE
...birkaç blok ötede bulunan kadın doğumcumu görmeye gittim.
Ve dedi ki: "Yeni çıkan bir ilaç var. Bir mucize."
"Mucize" kelimesini kullandı.
"Mucize ilaç. Bu harika. İyi olacaksın."
Ben de o kâğıt parçasını aldım
o gün, ölüm fermanımı imzaladığımı fark etmemiştim.
Hamile kaldığım andan itibaren bulantılar başlamıştı.
Eczacı bana, "Şu tabletleri biliyor musun?" dedi.
"Bulantılarına ve uyumana yardımcı olur" dedi.
ANNE - KIZ
Ben de aldım. İşe yaradılar. Beni yanlış anlamayın, iyi geldi.
Aldığımda çok iyi geliyordu.
İyi hissediyordum.
Vicky ve ben evlendiğimizde, o 21 yaşındaydı, ben de 22.
BABA
Birkaç ay sonra Vicky hamile olduğunu söyledi
ve biz çok heyecanlanmıştık.
Doktorunu görmeye gitti
o da anemisi olduğunu söyledi.
Bu yüzden ona demir hapı ve başka bir ilaç daha verdi.
"Bebeğin tekmelerini hissediyor musun?" diye soruyordum.
O da, "Tekme değil, baskı." derdi.
İNGİLTERE'DE 1959 VE 1961 YILLARI ARASINDA
YAKLAŞIK 2,000 THALIDOMIDE BEBEĞİ DOĞDU.
Doğum, Cumartesi sabahı 7:10'da başladı
ve kocam Cumartesi sabahları hep çalışırdı.
Ona dedim ki: "Eve gelip bir ebe getirmelisin."
Bacaklarımı yatağa koydum, geldi ve dedi ki: "Aman Tanrım."
Kollarını sıvayıp paltosunu çıkarmadan işe başladı.
İşe başladı!
Kızım 7:50'de doğdu.
Kocam içeri gelip dedi ki: "Üzgünüm, hayatım." Ağlıyordu.
Annem ebeydi. Hemşirelik hayatında...
OYUNCU
...her şeyi görmüştür. O, hemşirelere şöyle demiş:
"Benim oğlum nerede?"
Onlar da demiş ki: "Onu şimdi götürdük."
Hemşirelerden biri şöyle demiş: "Onu görmeyeceksin."
İşte Louise'in içinde olduğu beşik orada duruyordu
o sadece bir gövdeydi.
Kolları ve ayaklarının olması gereken yerde küçük çiçek gibi şeyler vardı.
Ve birkaç saat sonra kendimi toparlayıp
hastaneye geri döndüm
ve Vicky'yi korkunç bir halde buldum
ve odada bir rahip vardı.
Dedi ki: "Vicky'ye bunun Tanrı'nın isteği olduğunu söylüyordum."
Ben de: "Sen neden bahsettiğini bilmiyorsun.
Tanrı'nın isteği değil. İlaçlar. Haplar. Çık dışarı."
Ve onu kovdum.
Hepimiz doğduğumuzda bizden beklentileri çok düşüktü.
SOSYAL HİZMETLER ÇALIŞANI
Bizi gözden çıkarmışlar
ve anneme sadece altı hafta yaşayabileceğimi söylemişler.
Hatta benim ölü doğduğumu düşünmüş olmalılar ki
bir tür kutuya koymuşlar
ve annemin yatağının altına koymuşlar. Sonra öksürdüm mü
yoksa biri kutuya mı vurdu bilmiyorum.
Bir hareket olmuş ve canlı olduğumu anlamışlar.
Daha sonra anlaşıldı ki birçok bebek canlı doğmasına rağmen
yaşamalarına izin verilmemiş.
Doktor gelip oğlumun engelli olduğunu söyledi.
Kolları ve bacakları kısacıktı.
Doktorlar ve ebeler deforme bebekleri boğuyorlardı
ya da onları hastanelerde soğuğa bırakıyorlardı...
Soğuk bir odada, soğuk bir plaka üstünde sessizce ölmelerini umuyorlardı.
Eve gidip oğlum olduğunu unutmamın
ve hemen yeni bir çocuk sahibi olmamın
en iyisi olduğunu düşünmüş olmalı.
Annem ve babamın köpeklerden kaynaklanan birikimi vardı
ve annem küçük bir dükkân açmıştı.
Böylece yeterli parayı biriktirip
beni kızlar kolejine gönderdiler.
Bu işten nasıl çıktım?
Yani, kızlar daktiloyu ve yazmayı öğreniyordu.
Dakikada 120 kelime yazabiliyordum.
"İşe girebilir miyim?"
ORTAOKUL SINAVINI KAYBETTİKTEN SONRA HARRY'NİN SEÇENEKLERİ AZALMIŞTI.
AMA O SIKI ÇALIŞTI VE YAVAŞÇA TIRMANARAK
THE NORTHERN ECHO'NUN EN GENÇ EDİTÖRÜ OLDU.
The Northern Echo GÜÇ VE BEREKET
1961'de The Northern Echo editörlüğü teklifi aldım.
Darlington'ta iyi bir yerel gazete.
100,000'den fazla dağıtılıyor
ve daha önce İngiltere'nin en iyi gazetecilerinden biri olan
W.T. Stead orada editörlük yapmış.
Masama oturdum ve 19. yüzyıldan el yazması bir mektup gördüm
gazete sahiplerine diyordu ki:
"Teşekkür ederim. Şeytana saldırmak için harika bir fırsat."
Bu sütunda olmaz. Burada bir hikâye anlatılıyor.
Kariyeri boyunca kampanyalar gördü.
Yoğunlaştığı meseleleri iyi görüyordu
ve kendisini gösteren projeler geliştirmeye başladı.
The Sunday Times'da Vancouver'ın bir kampanya başlattığını
söyleyen bir paragraf yazdım.
Hayır, smir testi adında, rahim ağzı kanserini
tam kansere çevirmeden yakalayan bir programı tanıttığını yazdım.
Biz neden bunlardan birine sahip değiliz dedim.
Yöntem 1920'lerden beri biliniyordu
ve birçok ülkede kullanılıyordu.
Amerikan Kanser Derneği smir tarama testini
1957'de tanıttıktan sonra ölüm oranları düşmeye başlamıştı.
İngiltere'de her yıl 2,500 kadın ölüyordu.
Biz de bir kampanya başlattık.
Gazete yazıları, makaleler ve broşürler yazdı.
Milletvekilleriyle iletişime geçerek hükümeti
bu tarama programını başlatmak için ikna etmelerini istedi.
O zaman Sağlık Bakanı Enoch Powell'dı.
Yerel vekil Jeremy Braid, ayağa kalkıp bir soru sordu.
"Sayın Bakan, The Northern Echo'daki makaleler ışığında
bakanlık, rahim ağzı kanseri tarama programını başlatmayı
kabul edecek mi?"
Bay Powell şöyle dedi: "Hayır, bayım."
Her hafta: "Hayır, bayım."
Parlak ama kalpsiz bir adamdı.
Damla damla kampanyası devam etti.
Haftalar gelip geçti.
Sağlık Bakanı Anthony Barber olunca
o şöyle dedi: "Evet, bayım. Deneme programı başlatacağım."
The Northern Echo'nun rahim ağzı kanseri kampanyası
bir gazetenin, yönetimdekilerin fikrini değiştirecek güce
sahip olduğunu gösterdi.
Kadınlar için kanser testleri: personel eğitilecek
Bugüne kadar on binlerce kadın hayatını medyanın gücüne borçlu.
Harry düzeltilecek çok yanlışın olduğunu fark etti.
1949'DA AKIL YAŞI ON OLAN TIMOTHY EVANS
EŞİNİ VE ÇOCUĞUNU ÖLDÜRMEKLE SUÇLANDI.
HİÇ KANIT OLMAMASINA RAĞMEN
YOĞUN POLİS BASKISI ALTINDA İTİRAF ETTİ.
EVANS, RILLINGTON PLACE ON NUMARALI EVDE
JOHN REGINALD HALIDAY CHRISTIE İLE BERABER YAŞIYORDU.
Saldırgan bir çocuk değildi. Karısını ve bebeğini severdi.
EVANS SORUŞTURMASI Anne, polis baskısı olduğunu söylüyor
Hapiste onu görmeye gittiğinde
sana ne söyledi?
Dedi ki: "Christie ile konuş, anne. Bana sadece o yardım edebilir."
"Ben bir şey yapmadım." dedi. "Christie yaptı." dedi.
O zaman, Timothy Evans davası çok az ilgi çekmişti
ama Evans asıldıktan üç yıl sonra
davası yeni ve rahatsız edici bir önem kazandı.
Mart 1953'te, Christie'nin mutfağındaki bu bölmede
boğulmuş üç kadın cesedi bulundu.
Onun bir seri katil olduğu gerçeğinin açığa çıkmasına fırsat vermeden
Christie'yi astılar.
Çok sayıda kadını öldürmüştü.
Sadece Evans ile aynı evde yaşıyordu.
Evans yargılanmasıyla ilgili sorular sorulmaya başlandı.
KRALİYE AVUKATI'NIN RAPORU: "ADALET İHLALİ YOK"
Harry'nin dâhil olmasının nedeni kuzey doğulu bir iş adamının
onunla iletişime geçmesiydi.
Herbert Wolf bana bir makale gönderdi.
Bu makaleyi okuyordum
ve çok şaşırmıştım.
Ölüm kararını imzalayan İçişleri Bakanı'nı görmeye gittim
ve dedim ki, "Ölüm kararını siz imzaladınız."
O da şöyle dedi: "Evet ve pişmanım. Yanlış adamı astık."
Ben de dedim ki, "Adaleti sağlamalıyız."
O da dedi ki, "Hükümet güçlerine karşı adaleti sağlayamazsın."
Ben de Herbert Wolf'u buldum ve beraber çalışmaya
karar verdik ve biz...
Gazetede yazı üstüne yazı yayınladım.
Yanlış karar alınmış geçmiş idamlarla ilgili makaleler hazırladık
ölüm cezasının tarihi, Timothy Evans'ın yaşamı ve benzeri...
The Echo kampanyası 12 ay sürdü.
Ret etti, kabul etti... ikilime sürüyor
Gazetenin her sayısında vicdanlarımızdaki adamın logosu vardı.
Damlaya damlaya kampanyası devam etti.
Çalışanlar bile başarılı olup olmayacağını merak etmeye başlamıştı.
Bir gazete kampanyası uzun süreli olmalı.
Çünkü katı kuvvetler çok güçlüdür
özellikle de bürokrasilerde ve ikinci olarak
jetonun düşmesi zaman alır.
Ünlü bir Amerikalı editör şöyle söylemişti:
"Bir gazetecinin kampanyadan yorulduğu an
halkın fark etmeye başladığı andır."
Bu sırada ülkede idam cezasının kaldırılması konusunda
fikir birliği oluşmaya başlamıştı.
Neden Evans'ın idamına bakmalıyız
Ve sonunda İçişleri Bakanı Roy Jenkins oldu.
Harika yenilikçi bir bakan
ve idam ile ilgili kamuoyu araştırması yapılması gerektiğini ilan etti.
TIMOTHY JOHN EVANS VAKASI
Bu örnek bir vakaydı ama yine de Roy Jenkins'in Avam Kamarası önünde
ayağa kalkarak özür dilemesine olanak verdi.
Yani, biz kazandık. Ve aynı zamanda ölüm cezası da kaldırıldı.
Ölüm cezasını bizim kaldırdığımızı söyleyemem.
Birçok kampanyacı bu konuyla ilgiliydi. Özellikle de Sydney Silverman.
Ama diyebiliriz ki Herbert Wolf ve Ludovic Kennedy
ve Michael Eddowes ve biraz da ben
sürecin hız kazanmasına destek olduk.
EVANS SORUŞTURMASI
1962'ye kadar Thalidomide'ın dehşeti ortaya çıkmıştı
ve ilaç dünya çapında yasaklanmıştı.
Thalidomide gibi tehlikeli ilaçların dağıtımının önlenmesi için
gereken sıkı kontroller
başkan için bir kaygı konusu olmuştu.
Devletin almayı planladığı önlemleri açıklıyor.
Yemek ve Sağlık İdaresi'nden yaklaşık 200 kişi bu konuda çalışıyordu.
Tüm doktorlar, hastaneler ve hemşireler uyarıldı.
Ülkedeki tüm kadınların ilaçlarını kontrol etmeleri gerektiğini
bilmeleri gerekir.
Bu ilacı almamaları gerekir. İlacı iade etmeleri gerekir.
Fakat Amerikan Sağlık Yetkilileri'nin aksine
İngiliz Sağlık Bakanı Enoch Powell
halka açık sorguyu reddetti.
İlaç test merkezi kurulmasına hayır dedi.
Kalan ilaçların tüketimi ile ilgili uyarıda bulunmayı reddetti
çünkü bunun kampanyanın yarattığı bir korku olduğunu düşünüyordu
ve sonrasında açıklama yapmayı reddetti.
"Basını karıştırmaya gerek yok" dedi.
Enoch Powell'a Ulusal Sağlık Hizmetleri'ne bağlı bir doktorun
böyle yıkıcı etkileri olan bir ilacı
nasıl yazabildiğini anlamak için
açık bir soruşturma yapılıp yapılmayacağı soruldu.
Bay Enoch Powell "Hayır, bayım" dedi.
Thalidomide ebeveynleri onu görmeye gitti
ve aynı cevabı aldılar.
Kamu görevlileri de aynı cevabı verdi.
Herkes aynı cevabı verdi.
Kendi kendinesin.
Powell'ın yardım etmeye istekli olmaması ailelere tek bir seçenek bıraktı.
Üreticileri ihmalkârlıktan dava etmek.
Fakat aileler kendilerini zorlu bir rakibin karşısında buldular.
Bugünkü değeri dört milyar sterlin olan
Johnnie Walker viski ve Gordon's Gin gibi
ünlü markaların üretimini yapan
Distillers Group.
Yöneticisi, Alexander MacDonald
granit adam olarak ün salmıştı.
Aileler halk desteğine ihtiyaç duyuyordu.
Ama hükümet, vergileri bu davaya
harcamak istemiyordu.
Bütün gazeteler aynı şeyi söylüyordu.
The Guardian, The Economist, The Times, The Telegraph.
İlaç firması ve Sağlık Bakanlığı'yla
aynı şeyi söylüyorlardı. Söyledikleri şuydu:
Bu ilaç o günün standartlarına uygun olarak test edilmişti
çünkü hiçbir ilacın plasenta duvarını geçerek
fetüse zarar veremeyeceği düşünülüyordu.
Ve aileleri temsil eden avukat bunu kabul etmişti
düşünün ki, aileler, davalık bir durum olmadığını düşünen
bir hukuk bürosu tarafından temsil ediliyordu.
İhmal davası açılamazdı çünkü o günkü standart testleri
uyguladıkları için ihmal yoktu.
Harry, Thalidomide'ın karanlık yüzünü bilmeden The Northern Echo'da
çocuklar için sempati toplamak amacıyla bir hikâye yayınladı.
Bu fotoğrafları
çocuklar için sempati toplamak amacıyla yayınladım
ama onun yerine eleştiri aldım.
Neredeyse kınama.
"Gazetemizde böyle fotoğraflar görmek istemiyoruz.
Lütfen bize bu korkutucu şeyleri gösterme."
Birçok aile, Distillers'ın avukatlarından korkmasına rağmen
62 aile dava açtı.
Ama bir kez dava açılınca, basının dava ile ilgili
gerçekler ya da yorumları basması yasak hale gelmişti.
Bu, Thalidomide ile ilgili şu anlama geliyordu
tüm davalar sonlanana kadar, yargıcı etkileyebilecek
hiçbir şey yayınlanamazdı.
Ne zaman zengin bir firma...
Kötü davransa, dava açarlar.
İNSAN HAKLARI AVUKATI
"İftira davası" açarak tüm eleştirileri
davanın devam ettiğini, mahkeme olduğunu söyleyerek
hasıraltı ederler.
Böylece kimse iki taraf hakkında da yorum yapamaz.
Distillers'ın 62 aileye yanıtı
tazminat ödeyecekleri bir anlaşma için
üç yıl beklemeleriydi ama buna güvenemezlerdi.
Birçok mağdur ailesi ise
anlaşmanın yakın olduğunu bilmiyordu.
Bilerek ya da şans eseri dava sonuçlandı
ve basın yazmakta özgürdü.
Üç yıl sınırlaması dolmuştu.
Diğer ebeveynler zaman aşımına uğramıştı
ve dava açamazlardı.
David Mason, zaman aşımı olan ailelerdendi.
David Mason, West End sanat pazarlamacısı.
Haftada üç sterlin kazanıyorken
yokluk içerisinde iş kuran adam
birisi ilk Thalidomide çocuklarından olan dört çocuğun babası
ve multimilyonluk Distillers firmasına karşı
kendi kendini yiyen birisi.
Kavgacı bir toplum olmadığı halde o günlerde düşündüklerimi hatırlıyorum.
Distillers'ın diğer çocuklarda yol açtığı hasarların
hesabını vermesi için uğraşacağım.
Kaç kişi olduğunu söylememişlerdi
ama başkalarının da olduğunu biliyordum.
Başka kurbanların da olduğunu biliyordum ve bu bir başlangıç oldu.
Bu aynı zamanda Harry Evans için de yeni bir başlangıçtı.
Bu anlaşılmaz editörün kampanyaları
özellikle rahim ağzı kanseri ile ilgili olan
o zamanki The Sunday Times editörü, Denis Hamilton'ın dikkatini çekti.
Varislerini arıyordu.
Ortaokul sınavlarında geçemeyen çocuğun
Ashton-under-Lyne'de muhabirliğe başladıktan sonra
en iyi gazetelerden birinden editörlük teklifi alması
sadece 20 yılını aldı.
Harry Evans'ın Sunday Times zamanı altın çağ idi.
ESKİ EDİTÖR, THE GUARDIAN
Sadece editörü değil aynı zamanda sahibiydi.
Asil basın baronlarından
Lord Thomson'ın yanında editörlük yaptı.
The Sunday Times'daki zamanlarım
araştırmacı gazetecilikle geçti.
Bu çok zor bir iş.
Derry'de Ölüm Günün yürüyüşü: ne kadar ileri gidecek?
CROSSMAN GÜNLÜKLERİ
Onun için çalışmak eğlenceliydi.
Her gün kalkıp bir macera hissiyle
The Sunday Times'a gidiyordum.
O hafta ne yapacaktık?
GAZETECİ
Ne olursa olsun çok iyi olurdu
ve insanların Pazar sabahı Sunday Times'ı açtıklarında
şaşırmalarına neden olurdu.
The Sunday Times, araştırmacı gazetecileri
İÇGÖRÜ olarak bilinen takımının bir parçası olarak işe aldı.
Harry, zor ve uzun süreli projelerde...
GAZETECİ
...takım gazeteciliğinin önemini anlamıştı.
Haberler... Bir fikir...
Yaratmak çok zor olurdu...
Başka bir editörle bunun olduğunu düşünemiyorum.
GAZETECİ
Deneseler de başarılı olamadılar.
Evans, editörlüğünün ikinci ayında
yeni kurduğu İÇGÖRÜ takımını
sekiz ay süren zor bir araştırmada görevlendirdi.
1951'de İngiliz istihbaratı, nükleer silahlar konusunda
Sovyetler'in, İngiltere ve Amerika işbirliğinin
bir adım ilerisinde olduğu haberini aldı.
Washington'da iki diplomat Guy Burgess ve Donald Maclean
sorgulanamadan Moskova'ya kaçtılar.
Onlara kim haber vermişti?
Kim Philby üçüncü adam olabilir miydim?
Eğer üçüncü biri varsa, bu siz miydiniz?
Hayır, değildim.
The Sunday Times davayı devraldı
çünkü birisi editör Harold Evans'a Philby davasının
herkesin şüphelendiğinden daha önemli olduğunu söylemişti.
Yani, o, casusluk tarihine
en dikkate değer ajan olarak geçmeli.
İngiliz İstihbaratı'nın başı olma yolunda ilerliyordu.
Yönetim Kurulu Başkanı Dennis Hamilton, beni aradı ve dedi ki
"Yarın Avam Kamarası'nda olsan iyi edersin
çünkü Dışişleri Bakanı seni hain ilan edecek."
Tek söyleyeceğim, zaten Rusların bilmediği
hiçbir şey basmamış olmamız.
Hükümet bize bu hikâyeyi anlatmamamızı söylemişti
çünkü çok karmaşıktı.
Yetersiz bir şekilde
ve eski usulle oluşturulmuştu.
Hatırlıyorum da bir keresinde, başbakan iken...
BAŞBAKAN 1957-1963
...servis başkanı odama gelmişti. Kafasını ovalayarak dedi ki
"Onu yakaladım. Yakaladım. 18 aydır peşindeydim."
Ve ben ümitsizce bakınca dedi ki
"Memnun değil misiniz, başbakan?" Ben de "Hiç memnum değilim." dedim.
O da "Biz... Harika.
Arkadaşlarımız kötü biri olduğunu biliyordu ve yakaladılar."
"Evet" dedim, "Ama bir avcı, tilki yakalarsa onu
ustasının evinin önünde asmaz."
Şimdi ne yapacağız? Soruşturma yapacağız.
Hizmetlerinin baştan aşağı kötü olduğu söylenecek.
Heyete, Lord Radcliffe'i almalısın.
Avam Kamarası'nda tartışma var
ve muhtemelen hükümet düşecek."
"Bakalım." "Ama sen böyle yapmazsın.
Sessizce uzaklaştırmazsın."
THE SUNDAY TIMES Philby: 1933'den beri Rus ajanıyım
Harry Evans, The Sunday Times'ın editörüydü
ve Resmi Sırlar Yasası olan bir ülkede yaşıyordu.
Bizim Haber Alma Özgürlüğü yasalarımızın tam tersine...
İNSAN HAKLARI KAMPANYACISI
...gizliliğin önemli olduğu varsayımı...
İngiltere'de.
Açık olmanın kabulü yerine
ve devlet neden bazı bilgileri sakladığını açıklamak zorunda kaldı
böylece, onu ve habercilerini yargılamaya götürebilecek
düşmanca bir tavırla karşılaşmıştı.
Kızıl Meydan'da İngiliz tarihindeki en büyük ajan
The Northern Echo'da çok iyi çalışanlarım vardı.
Ama The Sunday Times'dakilerle kıyaslanmaz bile
hem daha fazla, hem daha tecrübeli...
Ben de dedim ki, "Hadi, Thalidomide çocuklarına bakalım."
Distillers ve 62 davacı aile arasında
anlaşma olduğu söylense de
basının, mali anlaşma ile ilgili
yayın yapması yasaklanmıştı
ve iki eşitsiz taraf anlaşma rakamının
ne olacağını görüşüyordu.
Ve karar verilmişti
eğer aileler ihmal davasından vazgeçerse, Distillers
tam anlaşmanın yüzde 40'ı oranında
anlaşma yapacaktı.
Ve yargıcın karşısına çıktılar...
Bu hikâye gittikçe kötüleşiyor.
Yüzde 100 anlaşmanın miktarına karar vermesi için yargıca gittiler
ve yalnızca yüzde 40'ını alacaklardı.
Kesinlikle ve tamamen çok yetersiz.
Yardım edemeyeceğini düşündü.
Bir muhbir, 100,000 Distillers belgesini
The Sunday Times'a verene kadar.
Belgeler, bu ilaç pazara çıkarken
etik olmayan bir kampanya yürütüldüğünü gösteriyordu.
Göstermedikleri şey ise
bu felaketin nasıl olduğuydu.
İlacı, tehlikesi ortaya çıktıktan tam beş ay sonra
piyasadan çekmişlerdi.
Bu beş ay, mağdurlarının çoğunun
hamile kaldığı dönemdi.
Bu belgeler mahkemede kullanılmadan önce
kesinlikle basılamazdı.
The Sunday Times'a gelen ikinci dalga belgeler
daha önemliydi.
The Sunday Times'da bir odada
dosyalar dolusu çevrilecek Almanca belge vardı.
İkinci grupta Chemie Grünenthal'ın özel belgeleri vardı.
Alman mahkemesinde açılan bir dava ile ilgiliydi.
Nuremberg'den beri görülmemiş boyutta bir mahkeme.
Bu belgelerde "çabuk zengin ol" mantığı gözlemleniyordu
ilacın güvenliği temel satış noktasıydı.
Contergan 160'ı emziren
370 anneye verilmişti.
Bu deneyleri içeren raporlarda
annede ya da çocukta yan etki olmadığı söyleniyordu.
Anneler ilacı aldığında, bebeklerin
rahimde olduğunu düşündürülüyordu.
Bu doğru değildi.
İlk kriz ortaya çıkmıştı.
Alman firmasının bu ilacı, uygun testleri yapmadan piyasaya sürdüğü
hikâyesini yayınlayabilir miydik?
Çünkü bu İngiliz davasına dayanıyordu
ve eğer biz Alman hikâyesini yayınlasaydık bu da itaatsizlik olur muydu?
Avukatlar itaatsizlik yasasına aykırı olabilecek ve Harry'yi
hapse attırabilecek her kelimenin üzerinde durdular.
Ve artık bu olayı yayınlamaya hazırdık
ve Godfrey Hodgson harika ve korkutucu bir makale hazırladı.
Bunu "Review" bölümünün ilk sayfasına koydum.
Nazilerle bağlantısı olan bir doktorun fotoğrafıyla birlikte
beş sayfa.
Ve savunmaya çekildim.
Mahkemeye İtaatsizlik celbi alacağımıza emindim.
THALIDOMIDE DOSYASI
İlk kez, Thalidomide ticari bir felaket olarak gösterilmişti.
Tanrı'nın mucizesi değil
ama ailelerin avukatlarının rakipleri tarafından korkutulması
Harry'yi hayal kırıklığına uğratmıştı.
Distillers'ın mahkemeye gitmeye hazırlıklı oldukları
ve kazanacaklarından emin oldukları tehdidini önemseyen davacı avukatları
The Sunday Times'daki makaleden cesaret almamış
ve müşterilerinin ihtiyaç duyduğu miktardan daha azına anlaşma yapmıştı.
Ve nazik, yaşlı bir adam olan yargıç hiçbir fikri olmadan
anlaşma miktarını gülünç düzeyde düşük belirlemişti.
THALIDOMIDE BEBEKLERİ İÇİN 'ADİL VE MAKUL' BİR ANLAŞMA
Basının tepkisi Harry'nin beklediği gibi olmadı.
Başlıklar, aileleri bahis kazanmış gibi gösteriyordu.
Piyango ikramiyesi. Sanki milyonlar kazanmışlardı.
Basına çağrı
Distillers'ın önerdiği tazminatın miktarına öfkelenerek
yasanın etrafında dolanarak firmanın ihmali yerine
tazminat miktarı üzerine görüşlerini yayınladı.
Ama bu bile riskliydi.
Yazdığım başlığı hatırlıyorum: "İnsan etinin kilosu ne kadar?"
Miktarların yeterli olmadığını savunduk.
Avukat dedi ki, "Bence bu itaatsizlik."
Kendi avukatımız. Ben şöyle dedim: "Tamam, öyle olsun. Cehenneme gitsin."
Şansımızı denedik ve makaleyi yayınladık.
1969'du.
İnsan etinin kilosu ne kadar?
1969'daki bu anlaşmanın sonucu
çocuklarının Thalidomide mağduru olduğunu bilmeyen
ailelerin de fark etmesini sağlamaktı.
Şanssız olduklarını düşünüyorlardı
ve bir anlaşma umudu olduğunu bilmiyorlardı.
Birkaç ay sonra
369 aile daha diğerlerine katıldı.
Şimdi yaklaşık 500 aile vardı.
369'u dava açmak için gecikmişti
ama mahkeme zaman aşımı olsa da dava açabileceklerini söyledi.
Bir gün posta ile bir mektup aldım.
Tüm Thalidomide ailelerinin bir toplantı yapacağını söylüyordu.
Görüşmeye gittik ve vardığımızda
altı veya yedi yüz kişi vardı.
Avukatlar teklifi anlattılar.
İlk
62 aileye verilenden daha azdı.
Eğer tüm aileler ikna olmazsa
kimsenin bir şey alamayacağını söyleyerek
ailelere baskı yaptılar.
Bunu ileri sürdü ve bazı ailelerden alkışlar geldi
çünkü bunu kabul etmek gerekir.
Kimse bir şey alabileceğini düşünmemişti.
Ve ailelerin alacağı ortalama miktarın üç milyon sterlin olduğunu söyledi.
Ben de dedim ki: "400 mağdur için
üç milyon sterlin mi?"
Hızlıca hesapladım ve Louise'in durumunda bu
8,000 sterlindi.
Ya da kabaca söylersek her bir kol ve bacak için 2,000 sterlin ediyordu.
Görüşmenin sonucu karışıktı. Bir yandan...
David Mason finansal olarak şanslıydı
teklifi reddedebilecek durumdaydı
ama birçok aile çaresizdi.
Distillers duygusal baskı yapıyordu
ama Mason ve birkaç kişi daha katıydı.
"Bunu kabul etmeyeceğim" diyen beş aile vardı
içlerinden biri ünlü sanat simsarı David Mason'dı.
"Ben kızım Louise için
yetersiz olan bu tazminatı kabul etmeyeceğim.
Neden edeyim?" Distillers'ın yanıtı şuydu:
"Diğer herkesin tazminatını feda ediyorsun."
Siz aileler bu anlaşmadan memnunsunuz...
-Anlaşma ile ilgili endişelisiniz... -Kesinlikle öyle.
Tehdit mektupları aldım. Tehdit telefonları aldım.
Bazı aileler bana "dinsiz" dediler.
Bay Mason birçok aileyi temsil ettiğini iddia...
Temsil etmiyor ve bu kanıtlandı.
Birkaç ailenin sözcülüğünü yapıyor olabilir
ama çoğunluğu hiçbir şekilde temsil etmiyor.
Mason'a, bir çocuğun uzun süreli bakımı için en azından
20 milyon sterlin gerektiği söylenmişti
ki bu Distillers'ın teklif ettiğinin yaklaşık yedi katıydı.
Fakat ailelerin çoğu beklemeyi göze alamazdı.
Durum daha da kötüye gitti.
Sandalyesi yoktu. Kaskı yoktu.
Onun... Hiçbir şeyi yoktu.
Domuz kovasından marul ve domates alıp yıkıyordum
ve eve getiriyordum ve tüm hafta onu yiyorlardı.
Ebeveynlerim çalışıyorlardı.
Babam, Mersey Nehri'nde teknede çalışıyordu.
Annem altı çocuğa bakan bir ev hanımıydı.
Yani, onların, toplu davalar, avukatlar
mahkemeye gitme ile ilgili bilgisi yoktu.
Onlar için büyük bir mücadele olmalı, anlıyor musunuz?
Onlar mahkemeye gitmekle ve diğer şeylerle uğraşıyordu
ben de çocukluğuma devam ediyordum.
Distillers, David Mason'ı anlaşmaya direnen
küçük grubun lideri olarak tanımladı
ve tekliflerini geri çekme tehdidi ile baskıyı arttırdılar.
Böl ve yönet taktiğini uyguluyorlardı.
Diğer bir ürkütücü olay da
posta ile bir mahkeme çağrısı almamdı.
Distillers beni mahkemeye vererek kızımı benden almayı denediler.
Bu teklifi reddederek onun çıkarına aykırı
davrandığım gerekçesiyle vesayetini benden almak istediler.
Eğer onun vesayeti alınsaydı
mahkemenin atadığı vasi karar verecekti.
Resmi vasi anlaşmayı imzalayacaktı
ve herkes parasını alacaktı.
Mason kızının vesayetini kaybetti
ama temyize gitti ve bir mahkeme tarihi belirlendi.
Kendi davalarının yanında
Distillers anlaşmak isteyen bazı ailelerin
yasal giderlerini de karşıladı.
Argümanlarının ana noktası dünyanın hiçbir yerinde
sağlam iddiaların olmaması ve Mason'ın akıldışı davranmasıydı.
Savunma yöntemleri, saldırı düzenlemekti.
Justice Hinchcliffe Mason'ın elinden...
Mason ve diğerlerinin elinden ebeveynlik haklarını aldı.
Çocukları, devletin atadığı bir danışmana devredilmişti.
Bu... Kasvetli Ev'in olmaması gibiydi.
Ortak bir arkadaşları David Mason'ı
Daily Mail'in editörü David English ile tanıştırdı.
Bu hikâyeden etkilenmiş ve Mason'ın mücadelesini anlatmak istemişti.
Merhaba. Evet, David Mason.
Özel haber yazan HARRY LONGMUIR
Ama eğer devam ederse
Distillers'ın anlaşması bozulabilirdi
ve diğer aileler ona öfkelenebilirdi.
Daily Mail'in yayını çıkmıştı.
Dört gün boyunca yayınladıkları ikişer sayfalık yazıda
neler olduğunu ve suçluların serbest bırakıldığını yazdılar.
SKANDAL! uzman mahkeme kararı
Ve başsavcı başından savıyor, mahkeme emri bekleniyordu.
Ne olduğunu Tanrı bilir.
Her gün mucize oluyor
Ve sonunda mahkeme kararı alındı.
Bundan sonra kimse David Mason ile konuşmadı.
Başsavcı, Daily Mail'e bunun mahkemeye itaatsizlik olduğunu
ama dava açmayacaklarını söyledi.
Louise adında kalbi kırık bir kızın babası olarak adalet arayışım
Temyiz günü geldiğinde
Amerikalı bir avukat Mason'la iletişime geçti.
Daily Mail makalelerinden birini okumuştu.
Distillers kimsenin Thalidomide üreticilerine karşı
tazminat davası kazanmadığını
bu yüzden Mason'ın, bilirkişiymiş gibi
mantıksız davrandığını iddia ediyordu.
Ama Amerikalılar böyle bir dava kazanmıştı.
Mahkeme günü gelmesinden bir hafta önce
Mason, Amerika'ya uçarak mahkeme belgelerinin kopyalarını aldı.
Temyiz davasının yapılacağı sabah İngiltere'ye döndü
ve evrakları, Yargıç Lord Denning'e verdi.
Denning geldi ve evrakları öfkeli bir şekilde
masaya bırakarak oturdu
ve dedi ki: "Söyle bakalım."
O da dedi ki: "Diğer aileleri ve Distillers'ı temsil eden
herkesin ayağa kalkmasını rica ederim."
Dedi ki, "Bana bu mahkemede, şimdiye kadar
dünyanın hiçbir yerinde başarıyla sonuçlanan böyle bir dava
olmadığını söylediğinizi hatırlıyor musunuz?"
"Evet."
O da, "Peki" dedi.
"Size geçtiğimiz hafta Bay Mason'ın
böyle bir kayıt bulduğunu söylemeliyim. Bu konuda ne diyeceksiniz?"
"Biz bunu..." "Siz bunu... Siz ne?
Bunu bilmiyor muydunuz?"
Ve dedi ki: "Bir bilirkişi ve sapkın düşünceleri olan biri olarak
Bay Manson fena sayılmaz, değil mi?"
Bir sessizlik oldu. Dedi ki: "Mahkemeyi erteliyorum."
Sonuç olarak, onu geri aldım.
David Mason kişisel bir zafer kazanmış olsa da
basın, tazminat ile ilgili daha önemli mevzularda sessizdi.
Sonunda hiç yayınlanmayacak röportajlarla vaktini harcamayı
reddetti.
Gazete avukatları, itaatsizlik olur diye engel oluyordu.
Thalidomide çocukları tekrar sessizliğe çekildi
tam Distillers'ın istediği gibi.
Anthony. Distillers'ın yönetim kurulu başkanından mektup aldım.
Sana okuyorum. "23 Haziran'daki mektubunuz için teşekkürler..."
Zaman zaman bir şey başaracağınıza
emin oluyorsunuz.
Bunu her zaman beklemiyorum ama Thalidomide davasında
bekledim çünkü bu bence açık olarak adaletsizlikti.
Phil Knightley hikâyeyi takip edip ailelerle iletişim kuruyordu
ve benim ofisime gelip dedi ki:
"Daha önceki dava sonucuna göre alacaklarının
yarısını öneriyorlar."
Bu, benim kampanya başlatmaya karar verdiğim andı.
Harry Evans dedi ki, "Eğer gerekirse, bu çocuklar için adaleti sağlamak amacıyla
on yıl boyunca Thalidomide ile ilgili yazı yazarım."
Film senaryosu gibi geliyor ama böyle söyledi.
Harry, öne çıkan Thalidomide ebeveyni ile görüşmenin zamanı olduğuna karar verdi.
Sonraki adımı belliydi.
Phillip Knightley'yi onu görmeye gönderdi.
Dedi ki: "Sunday Times'a gelmeni istiyorum.
Harold Evans'la ve bazı kurul üyeleriyle
tanışmanı istiyorum" dedi.
Ve dedi ki: "Ben İÇGÖRÜ takımındayım.
Sizi özgürleştirecek ve yardım edecek bir yol biliyoruz."
Harry Evans ile bir bağlantısı olmayan James Evans, onların avukatları olarak
bir yol bulmuştu.
Argümanımız, itaatsizliğin
bir davadaki yasal konulara zarar verdiğiydi.
Eğer bu konulara değinmeden, ahlaki konulara yer verilirse
buna izin verilmeliydi.
AVUKAT (1967'DE GÖRÜŞÜLMÜŞTÜR)
Bununla ilgili bir karar yoktu
ve sadece şansımızı denemek zorundaydık.
Bu bize, ihmalkârlık açısından değil ahlaki bakış açısıyla
Thalidomide ile ilgili yazma olanağı sağladı.
Kısa bir duruşma olmalı.
James Evans, kamu yararına olan şeyleri yayınlamaya devam edebilmemizi
kendi sorumluluğu olarak görmüştü.
Kamu yararına olduğuna inandığımız şeyleri desteklemek
ve batı demokrasisinin en kısıtlayıcı basın kanunlarının etrafından geçerek
onları yasal olarak gerekçelendirmeye çalışıyordu.
Çok sakindi. Dedi ki: "Anlıyorum."
Turist der ki: "Bana Eiger'a gidecek bir yol bulun."
Biri, editörü en güvenli yolla
Eiger'ın kuzeyine götürebileceğine emin olmak istedi
ama editör yapabilecekleriyle ilgiliydi.
Harry ve James her şeyi kapsadıklarına emin olmak için gecelerce çalıştılar
çünkü bu hem gazete hem de editörü için büyük bir riskti.
Ondan bir başyazı hazırlamasını istedim. İyi bir avukat.
Ve çok az değişiklik yaptığım başyazıyı hazırladı.
Ben de "Çocuklar vicdanımıza kaldı" başlığını attım
ve ahlak kampanyasını başlattım.
En etkileyici olan Thalidomide'ın gerçek bulucusuna ulaşmaktı.
İÇGÖRÜ takımı ilk makaleyi hazırladığında
Harry, kampanyaya destek sağlamak için
büyük ve güçlüler ile iletişime geçmeye hazırlandı.
Haberleri Joan'a iletti.
Dedi ki: "Joan, her milletvekiline ayrı bir mektup yazacağız...
HAROLD EVANS'IN ASİSTANI
...ayrı birer mektup."
Fotokopi gönderilmesini istemiyordu
ben de 620 ya da 630 mektup yazdım.
Bu çocuklara yapılanın tam bir adaletsizlik olduğunu vurguluyordu.
Telefon çaldı. Pazarlama editörüydü.
"Sanırım Distillers'a yönelik saldırına devam edeceksin.
The Sunday Times'a 60,000 sterlinlik reklam verdiklerini
bilmeni isterim."
Reklamları, gazetelerin kârlılığını oluşturan
şirketlere odaklanarak konuyu yeni bir zemine taşımıştı.
"Bu seni durdurmayacak. Biliyorum. Ve durdurmamalı."
David Mason'ı asla yayınlanmayacağını düşündüğü haberin
baskıya girdiğini görmesi için
ofise getirdim.
Ve dedi ki: "Sana basının gücünü göstermek istiyorum."
Merdivenlerden aşağı indik...
Oda sessizdi.
DUR YAYINLA
Ve dedi ki: "Şu düğmeyi görüyor musun? Ona bas."
Ve tüm gazeteler ortaya çıktı.
İlk kopyalardan birini bana verdi.
THALIDOMIDE ÇOCUKLARIMIZ: ULUSAL UTANCIMIZ İÇİN BİR NEDEN
Çocuklar vicdanımıza kaldı
Cömertliği, nezaketi ve şefkati.
Gazeteci zekâsı. Onun...
En iyi takımı oluşturması.
İnsanları motive etmesi.
Bu kampanyanın en iyi şeyiydi.
Harry Evans geliyor.
Yayınladıktan sonra
diğer gazeteler tam bir sessizliğe büründü.
BBC'ye çıktığım zamanı hatırlıyorum.
Bizimle röportaj yapan tek yer.
Yanı başımda bir avukat vardı.
Bu insanlar gerçek hayatta yaşıyorlar
ve biz halka bu çocukların durumunu anlattığımız için
engellenmemeliyiz.
Sadece başsavcı bizimle konuştu.
"Siz neler çeviriyorsunuz?
Bunu yayınlamak mahkemeye itaatsizliktir."
Tehdide yol açan ilk makalenin altındaki satırdı.
Trajedinin kaynaklarının ileride açıklanacağının söylenmesi
Distillers'ın ihmalinin açıklanacağını ima ediyordu.
Gelecek makalelerde The Sunday Times trajedinin kaynağını araştıracak
Belirleyici olan hapisten kurtulmak değildi.
Herkes hapse gidebilir ve biz buna hazırdık
ama bir makaleden sonra hapse girmemiz kampanyanın sonu olurdu.
Çocuklar için para ya da başka bir şey sağlanamazdı.
Başka bir tartışma olmazdı.
Biz de bundan kaçınmaya çalıştık.
Kampanyayı sürdürmeyi istiyorduk.
Thalidomide başından beri bir kampanyaydı.
Sadece bir parça ile yetinmedi.
Harry'den öğrendiğimiz şey
tek bir soruşturmanın yetmeyeceğiydi.
Distillers'a yazmak da kötü bir fikir olmayabilir.
Bugün Distillers'a yazacağım.
Üç boyutluydu.
Tüm yasal hikâye vardı.
İlaçla ilgili araştırma
ve tabii ki her şeyin merkezindeki aileler.
O kadar gerilmiştik ki sadece aileleri izlemek için
birini almaya karar verdik, böylece Marjorie aramıza katıldı.
Benim görevim ülkeyi dolaşıp...
GAZETECİ
...temas kurmak, görüşme yapmak
bir Thalidomide çocuğuna sahip olmanın nasıl olduğunu görmekti.
Onlara eşlik ediyor
ve bazı evlerde kalarak
gece boyu her an uyanarak kendisi dönemeyen bir Thalidomide çocuğunu
döndürmenin nasıl bir şey olduğunu öğreniyordum.
Onlarla yaşayarak
onların deneyimlerini yaşayarak ve deneyimleyerek
bu deformelere sahip bir çocuğu olmanın
ne demek olduğunu anladığımı hissettim.
Thalidomide çocuklarını ve ailelerini aramaya başladığımda
bazılarını bulmak çok zordu.
Bazıları da kesinlikle görüşmek istemiyordu.
Çok zor bir görevdi
ve tek bulduğum çok kötü koşullara sahip hikâyelerdi.
Çok az destek alıyor ve çok az kabul görüyorlardı.
Ve toplum tarafından dışlanmışlardı. Herkes korkuyordu.
Bu çocuklardan korkuyorlardı.
Sadece kollar ve bacaklar da değildi.
Bazı çocuklar...
Yapboz gibiydi, karışmış bir yapboz gibi organları yer değiştirmişti.
Bir çocuğu bir kafeye götürdüğünüzde dakikalar içinde
etraftaki kalabalığın buharlaştığını görmenin
nasıl olduğunu biliyordum.
Ya da onlarla kalabalık bir sahile gittiğimizde
dakikalar içinde bir çöle döndüğünü görüyordum.
Evlilikler parçalanıyor.
Kocalar terk ediyordu.
"Bu yaratığın benimle bir ilgisi yok."
Bir gün...
Kocam. Yanında söyleyemem... Kocam...
-Beni duyuyor musun? -Evet.
Bana "konuşmalıyız" dedi. Ben de "konuşalım" dedim.
Söylediklerine inanamadım.
Dedi ki: "Bir seçeneğin var." Ben de: "Ne?" dedim.
"Hayır" dedim. "Bu asla kabul etmeyeceğim bir seçenek." Böyle dedim.
Dedi ki: "Yoksa ben..." Ben de: "Bu senin yapacağın şey.
Ben vazgeçmeyeceğim." Ve yaptı da.
Ben de yüklü bir ev kredisi ile kaldım.
Çocuklarla yalnız kaldım.
Epilepsinin onları etkilemesini istemedim.
Çok iyi düşünmem gerektiğini biliyordum.
Ve gece vardiyasını aldım. Her gece 12 saat görev
ve bunu 16 yıl boyunca yaptım.
Nedense hiç yorulmadım. Biri beni koruyordu.
The Sunday Times'da
Harry Evans, fotoğrafları gazetede
yayınladı.
Herkes bunun kabul edilemez olduğunu söyledi.
Ama bunu yaparak, birçok aileyi özgürleştirdi.
Doktorlar bunun, nükleer sızıntıdan etkilenen
bir kuzu yediğim için olduğunu söylediler.
ANNE
Harold Evans'ın ilk makalesini görünce şüphelendik.
THALIDOMIDE ÇOCUKLARIMIZ Vaka Geçmişi No 6
The Times'a yazarak bilgi istedik.
Bu olmasaydı bilemezdik.
Barry Lennon'ın 10 yıllık mücadelesi
Ahlaki kampanya, Thalidomide mağdurlarını aydınlattı
ama hâlâ başsavcının yasal yaptırım tehdidi
The Sunday Times'ın üzerindeydi.
Kampanyanın asıl dönüm noktası benim
başsavcıdan bir mektup almam oldu.
"Başsavcı, şimdiye kadar, ahlaki kampanyada yayınladıklarınız için
sizi dava etmeme kararı aldı
ama eğer bunun dışına çıkarsanız
dikkat edin." O zaman sizi dava ederiz demek istiyordu.
Başsavcının ahlaki kampanyaya izin veren mektubu
aynı hakkı milletvekillerine de sağladı.
Jack Ashley ve Alf Morris başından beri kampanyayı
destekliyordu.
Parlamentoda sözcüyü bir tartışma açmaya
ikna eden onlardı.
O gün, Jack Ashley Avam Kamarası'na sözcüyü görmeye gitti.
"Hadi bu konuyu tartışalım.
Bu çocuklar yeterli miktarda tazminat alamıyor."
Ertesi gün, sözcü, Parlamento'da işçi partisine
Thalidomide'ı tartışması için zaman veriyor. Bu bir gelişme.
AVAM KAMARASI RESMİ RAPORU PARLAMENTO TARTIŞMALARI
Thalidomide Çocukları
Tartışmadan önce
başbakanın kişisel asistanı beni durdurdu.
Dedi ki: "Kampanyana devam etmemeni istiyoruz.
Fazladan beş milyon sterlin ayarladık.
Devam etme." Ben de dedim ki: "Üzgünüm. Yeterli değil.
Ne olduğunu bilmiyorum. 20 milyon lazım. 20 milyona ihtiyacımız olduğu söylendi."
Jack Ashley, Kamara'daki herkesi etkileyen sözlerle açılış yaptı.
Bugün burada ulusal bir trajediyi tartışacağız.
On yıl önce olmasına rağmen yine de dokunaklı.
Nasıl bir ergen, kolları ve ayakları olmayan ve 60 santim olan
on yaşındaki bir çocuğun hayatına devam etmesini bekler?
Bu üst üste konmuş iki viski şişesinin uzunluğu kadar.
11 yaşındaki bir kız nasıl gülmek ve sevmek için sabırsızlanır
tutulacak elleri ve dans edecek bacakları yokken?
Tartışmayı yaptık ve bu çok güzeldi
çünkü ya itaatsizlikten korkan
ya da rekabet kıskançlığına bürünmüş basın
şimdi dava ile ilgili haber yapabilirdi, artık bir davamız vardı.
Ayrıca, artık önemli olan
Northern Echo'da editörlük yaptığım ve şikâyetler aldığım zamandan farklı olarak
şöyle diyen binlerce mektup alıyordum: "Lütfen devam et."
Bence kesinlikle...
OYUNCU
...bir gün olmayabilir ama bir haftada
mücadele kimsenin bilmediği halinden çıkıp
İngiltere nüfusunun bir şeyler olduğunu anladığı hale geldi.
THALIDOMIDE DOSYASI Başkan'ın Açıklaması
Haber yapmak serbestleşince
basının çoğu The Sunday Times'a katıldı.
Ve çocuklara yönelik davranışları kınadı.
Neler olduğundan haberdar olan toplum şaşırdı ve tiksindi.
Kapaklar açıldı ve Distillers sarsıldı.
Size THALIDOMIDE sunan insanlardan
Distillers zararı ve ödemeleri gereken tazminatı
azaltmaya çalışarak geri adım attı.
Tekliflerini beş ile 11 milyon arasında arttırarak
karşılık verdiler.
Ama bu, onların mümkün olduğunca az ödemelerini amaçlayan
muhasebe oyunlarını içeriyordu.
Hissedarlar ve Distillers
Kısa bir süre içinde
çocukların durumu ülke gündemine oturdu.
İnsanlar ellerinden geldiğince yardım etmek istiyordu.
Küçük bir grup, doğrudan hissedarlara başvurmaya karar verdi.
Bir isim listesi almak için Distillers'a gittiklerinde
yasaya uymak zorunda olan firma
ciltlerin 2,000 sterlin olduğunu söyledi, bu ödeyemeyecekleri bir miktardı.
Harry'den yardım istediler.
Knightley'nin tavsiyesiyle ofisime geldiler
ve hissedarları aldık. Ben
hissedarların adlarını içeren listeyi satın aldık.
Artık onlara yazabilecektik.
Bu genel seçim gibiydi. Telefonlar çalıyor
ve insanlar diyordu ki: "Ealing Meclisi'ni temsil ediyoruz.
Hisselerimiz var. Mason'ı destekliyoruz." Bu böyle devam etti.
Ben de, bu harika diye düşündüm.
Önemli bir fark yaratan diğer bir isim de
Legal and General firmasının yöneticisi Ron Peet'ti.
Kurumsal bir yatırımcı olarak konuşuyordum.
BAŞ YÖNETİCİ, LEGAL & GENERAL
Ve Distillers'ın makul bir teklif yapmasının
hissedarların yararına olacağını düşünüyordum.
Harikaydı, hazırlandı
ve şehirde bir konuşma yaptı.
Ürünleri çok büyük zarar yaratmıştı
ve hiçbir ahlaki sorumluluk kabul etmiyorlardı
ki bence etmeliydiler.
Distillers'ın olağanüstü genel kurul toplantısı yapmaya zorlayacak
zorunlu yüzde on oya sahip olduğumuz
açık ve net hale gelmişti.
Ve Distillers'ın hisse fiyatı düşmeye başlamıştı
çünkü Parlamento'da bu konu tartışılıyordu
The Sunday Times'daki kampanya devam ediyordu
fotoğraflar, Marjorie Wallace'ın hikâyesi ve bunun gibi şeyler
ve elimizdeki en etkili malzeme de
Bruce Page ve Elaine Potter'ın gerçekten ihmal olduğuna dair
hazırladığı belgelerdi.
Basın ve halkın öfkesi büyüdükçe, Distillers'a yapılan baskı da artıyordu.
Bireyler ve perakendeciler ürünlerini boykot etmeye başlamıştı.
Büyük küçük birçok firma
The Sunday Times'ın kampanyasına destek olmak istiyordu.
Ben kişisel olarak uzun zamandır bu konuyla ilgiliydim
insanların hissettikleri ile ilgili anlayışsızlık gösteriyordu ki
birisi bir adım atmalıydı.
Müşteriler, Distillers'ın ürünlerini almıyordu.
Ve şöyle hikâyeler anlatılıyordu
insanlar Heathrow'daki duty free mağazasına viski almaya gidiyorlardı
ne istedikleri sorulduğunda
Distillers hariç her şey olabilir diyorlardı.
Bu hissedarlar için çok iyi görünmüyordu.
Harry'nin ahlaki kampanyası o kadar büyüdü ki
Amerikan tüketici hakları öncüsü Ralph Nader'ı etkiledi
ve destek olmayı teklif etti.
Bay Nader. Nasılsınız? Sizinle konuşmak güzel.
David Mason benden, Birleşik Devletler'deki tüketicilerin
Distillers'a tazminatı arttırmaları için
İNSAN HAKLARI KAMPANYACISI
baskı yapmaları konusunda yardımımı istedi.
Amerika'ya gitmeye karar verdim.
Ralph Nader'ı benimle görüşmeye ikna ettim.
David Mason bu akşam Ralph Nader ile görüşecek
ve bundan sonra ne yapacaklarını duyuracakları
bir basın toplantısı yapmaları bekleniyor.
Pan Am uçuşundaydım, oturuyordum
bir duyuru yapıldı.
"Bayanlar ve Baylar, birazdan...
Birazdan içki servisi yapılacak, Johnnie Walker viski
ve Gordon's Gin ve diğerleri." Ben şöyleydim: "Ne?" Ayağa kalktım.
Buna sessiz kalmayacağım.
İçki arabasını takip ettim.
Birisi Gordon's Gin istiyorum dediğinde
şöyle diyordum: "Ben, David Mason, bu..."
Gazeteleri gösteriyordum ve "Başka bir içki alayım" diyorlardı.
İçki arabasını tüm uçakta takip ettim
ve tek bir kişi bile Distillers ürünü almadı.
Bunun önemi çok... Çok büyüktü.
Yapmanız gereken empati geliştirmekti.
Belki satışlardaki yüzde beşlik bir düşüş bile
firmaların dikkatini çeker
çünkü yüz milyon dolarlık üretim yaptığınızda
bir kez marka lekelenirse
ve bu marka alkollü ürünler üretiyorsa
kolaylıkla başka bir markaya geçilebilir.
Distillers çok açık bir mesaj almıştı.
Çok fazla basın temsilcisi vardı. CBS. NBC. Aklınıza ne gelirse.
Hepsi oradaydı.
Harold Evans, Amerika'daki basına ulaşarak
harika bir iş yapmıştı.
Bu karmaşık muhasebe hesaplarının arkasında
yapmaya çalıştıkları şey şirkete gider yaratmaktan kaçınacak
miktarda ödeme yapmaktı.
Boykotun önemi
her tutarı hesaba katan
Bay MacDonald'ın dilini konuşmasıydı.
Birisi ayağa kalkıp dedi ki: "Bay Nader
bir boykotu başlatmanın gerektirdikleri
çok fazla ve büyüktür, sadece başlatmak bile sonsuza dek sürer."
Ben de dedim ki: "Buna cevabım var.
Pan Am'la uçarken
şöyle bir şey oldu."
Pan Am uçuşunda neler olduğunu anlattım.
Nasıl herkesin ürünü boykot ettiğini. Buna bayıldılar.
Ralph bana bakıyordu
çünkü ona bundan bahsetmemiştim ve herkes gülüyordu
ve dedi ki: "İşte gördünüz.
Bay Mason bunu ileri götürüp nasıl yapılabileceğini size gösterdi."
Ve David çok açıktı.
Yaslarını bir kenara bırakarak
kendi davalarının avukatı olan
bir grup ebeveyni asla küçümsemeyin.
The Sunday Times'ın ahlaki kampanyasının etkisi azalmıyordu.
Dokuz gün içinde Distillers'ın hisseleri 35 milyon değer kaybetti.
Bu Edinburgh'un anladığı bir hesaptı.
Kampanyaya Eylül 1972'de başladık.
Üç dört ay sonra Distillers pes etti.
Ve 20 milyon önerdiler.
Hazinenin onu vergilendirmesi gerektiğini öğrendik.
Ben aynı gün bir başyazı hazırlayarak bunun kabul edilemez olduğunu söyledim
ve ertesi gün Harold Wilson beş milyon daha önerdi
böylece vergi kesilmeyecekti.
DISTILLERS FİRMASININ TEKLİFİ
DISTILLERS FİRMASI (BİYOKİMYA) ŞİRKETİ
Louise adında kalbi kırık bir kızın babası olarak adalet arayışım
Gazeteye çıktığım zamanı hatırlıyorum.
Ailemin üzerindeki baskıyı hatırlıyorum.
Ve evimde Harry ile görüştüğümü de hatırlıyorum. Onu tanımıyordum.
Yabancı biri olduğunu düşünüyordum.
O, babam ve diğer kampanya, bilirsiniz
diğer kampanya takımının sonunda tazminat alması
bizim için çok önemliydi.
Şöyle söylediğimi hatırlıyorum.
Günün sonunda madalya kazanmış değildik
çünkü mağdurların hâlâ kolları ve bacakları yoktu.
Tazminatı aldık ve aynı zamanda destek fonu
oluşturulmuştu çünkü biliyorlardı ki...
THALIDOMIDE VAKFI
Harold Evans biliyordu ki
biz yaşam boyu bu paraya ihtiyaç duyacaktık.
Ama bu anlaşma, tüm gerçeği bilmeyen
yorumcular tarafından onaylanmamıştı.
Şöyle söyleyenler de vardı: "Harold Evans, Robin Hood'a benziyor.
O insanları koruyan bir haydut."
Ünlü tarihçi A.J.P. Taylor şöyle söyledi:
"The Sunday Times'ın yaptığı inanılmaz."
İki nedenle çok, çok önemli.
Bir, ne olduğunu gösterdi; iki, öğrenmemiz gerektiğini.
Eğer bu felaketten öğrenmezsek
1962, 1963 ve 1964'te öğrenmiş olmamız gerekirdi.
1973'deyiz ve hâlâ nedenini öğrenebilmiş değiliz.
Bu gerçekten inanılmaz.
Bu kimyasal değişim noktası.
Ahlaki bir zafer ve uygun tazminatı kazanmış olsalar da
gerçek hikâye hâlâ açık değildi.
İÇGÖRÜ takımı felaketin gizli nedeniyle ilgili
araştırmasını sürdürdü
ve en etkili makalelerini hazırladı.
Thalidomide, saklanan gerçek.
THALIDOMIDE SAKLANAN GERÇEK
Eylül'den sonra 24. makale yayınlandı.
GAZETECİ
Ondan sonra
gerçekten araştırmaya başladık.
En önemli soru Distillers'ın neden ilacı üretmek istediğiydi.
Eczacılık alanında çok az tecrübeleri vardı.
Distillers ilaç alanında yeniydi.
Thalidomide ürettikleri ilk ilaçtı.
Ve bir makale okumuşlardı
sanırım The Sunday Times'da yayınlandı.
Aldous Huxley'nin makalesi.
İleride olacakların Cesur Yeni Dünya benzeri açıklaması
geleceğe yönelik bir tahmin
ilaçların alkolün yerini tutacağını söylüyordu
ve onlar da panik oldular
ve "Bu konuda bir şey yapmalıyız" diye düşündüler.
Ve bu nedenle ilaç işine girdiler.
Araştırma, Distillers'ın testlerle ilgili söylediklerini
çürütüyordu.
Hangi ilaç şirketinin ne yaptığına
ve 1950'lerde ilaçlarla ilgili ne bildiklerine baktık.
Ben Amerika'ya gittim.
Ve bütün büyük ilaç şirketlerine giderek
ilacı pazarlamadan önce ne bildiklerini araştırdım.
Ve kısa zamanda öğrenip onayladığımız şuydu
ciddi firmalar
bu işte uzun süredir olan firmalar
araştırmalar yaparak
ilacın fetüse zarar verip vermediğine bakıyorlardı.
Lederle, Hoffmann-La Roche, Smith, Kline & French
hepsi bu çalışmaları yapmıştı.
Ve burada ICI. ICI bu testleri yaparken primatları kullanıyordu
ve bu ciddi bir çalışmaydı.
N-PHTHALYL GLUTAMİK ASİDİN ANTİTROİD AKTİVİTESİ
1957'de Distillers ilacı, bağımsız teste gönderdi.
Raporlarda ilacın troid bezlerine zarar verebileceği
bilinen bir doğum kusuruna yol açtığı söyleniyordu. Ama devam ettiler.
Bruce Page çalışmalarını çok ilerleterek
ilacın nasıl çalıştığının detaylarını öğrendi.
Anlaşılması gereken bir şey...
GAZETECİ
...bir ilacın testinin, en iyi teknoloji ile bile
kesin bir sonuç vermeyeceği.
Ama diyebiliriz ki, doğa
tehlikeli kimyasallarla ilgili uyarı işaretleri gönderiyor.
Thalidomide'a ne zaman baksanız kötü görünüyor.
Çok karmaşık bir molekül.
Farklı formlara giriyor ve davranışları tahmin edilemiyor.
Thalidomide, asimetrik
ve St. Mary Hastanesi'nden hatırladığım Doktor Robert'ın sözleri şöyle:
"Şuna bak. Çok kötü bir molekül.
Onda yanlış bir şey var."
Grünenthal ilaç testinde gerçekten kötüydü
ve Distillers da bu konuda hiçbir şey bilmiyordu.
Sabun üreticileri ile viski üreticilerinin
İngiltere'deki kesişimi
korkunç bir felakete neden olmuştu.
ENOCH POWELL'IN YANITI
O zamanki Sağlık Bakanı Enoch Powell,
aileleri savunmak yerine
açık bir soruşturma yürütmedi ve konuyu kestirmeden kapatarak
Distillers'ın açıklamasını kabul etti.
Evet, Powell'a açıklama yapan devlet görevlisi
Distillers'daki bir yetkiliden bilgi almıştı.
Sonunda soruşturma tamamlandı.
Sonuçlar aleyhteydi.
Fakat yine de The Sunday Times'a yayın izni verilmedi
çünkü mahkeme emri devam ediyordu.
Ve neler olduğunu anlatamıyor musunuz?
Anlatamam, hayır. Herkes gibi mahkeme emri ile bağlıyım.
Araştırma tesisleri var mıydı? Laboratuvarlar?
İlaçları test etmek için? Bu tür şeyler?
İngiltere'de Thalidomide gibi bir ilacı
piyasaya sürmeye yetecek kadar değil.
-Ama yine de piyasaya sürdüler. -Evet, devam ettiler ve piyasaya sürdüler.
Ve bunun nasıl gerçekleştiğini anlatamıyorsunuz.
Buna iznim yok. Çok hassas bir konuyu konuşuyoruz.
Neden Thalidomide'ı seçtikleri
neden Chemie Grünenthal'a gittikleri
piyasaya sürmeden hayvanlar üzerinde hangi deneyleri yaptıklarını
insan vücudunda nasıl ilerlediği ile ilgili hangi testleri yaptıklarını.
Piyasaya sürmeden önce, hamile kadınlar için güvenilirliği
ile ilgili hangi testleri yaptıklarını.
Hangi klinik deneyleri yaptıklarını
ve sonuçlarını konuşamam.
Yine de, İÇGÖRÜ takımının çalışmalarına dayanarak
Thalidomide Vakfı ve diğerleri sonunda ama yakın zamanda
ilacın gelişimi ile ilgili hikâyeyi açığa çıkarmaya başladılar.
Chemie Grünenthal'ın sahiplerinin, bir enkazın içinden
nasıl bir ecza bölümü oluşturacak güce sahip olduğunu araştırdılar.
Nazi partisinin para alan üyeleri olduklarını gördüler.
Yahudi firmalarını satın almak için
Aryanizasyon programı başlatmışlardı.
Firmanın kayıtlarına göre
"Mucize ilacı" geliştirmeleri, başlangıçtan, Thalidomide'ın
ilk hastada kullanılmasına kadar sadece sekiz hafta sürmüştü.
Bu tuhaf derecede kısa bir zamandı.
Bu konuyla ilgili bilim insanlarının
savaştan önce, bileşenler üzerinde çalışmaya başlamış olma olasılığı var.
1938. ALMANYA.
BİR GRUP BİLİM İNSANI, YENİ VE GÜÇLÜ BİR BÖCEK İLACI GELİŞTİRİYOR.
YANLIŞLIKLA DÖKÜLDÜĞÜNDE KONTROLSÜZ KASILMALARA NEDEN OLUYOR.
YENİ BİR SİLAH DOĞDU: SİNİR GAZI.
DÖRT BİLİM İNSANI ONA SARIN ADINI VERDİ.
Hitler, bu bilim insanlarından birine panzehir geliştirmesini emretti.
Savaştan sonra, Otto Ambros, Chemie Grünenthal'da çalışmaya başladı.
Şimdi Otto Ambros "Şeytanın Kimyacısı" olarak biliniyor.
O, Auschwitz'de
bir kamp kurulmasına
THALIDOMIDE VAKFI
karar veren kişiydi.
BÖCEK İLAÇLARININ GELİŞİMİ VE KİMYASAL SAVAŞ ARAÇLARI
Thalidomide'ı ve yeni bir bileşen olduğu
iddiasını inceledik
ve fark ettik ki
aslında binlerce benzer bileşenden biriydi
ve bazıları 1940'larda ve 1950'lerde
bilinen ilaçlardandı.
Thalidomide'ın ilk lisanslı ürünlerinde birini bulduk
ve uzmanlarımızdan birine gösterdik
bu kimyasalın anlatılan etkilerine baktı
ve dedi ki: "Bunu nasıl biliyorlardı?"
Ve gördüğü etkiler, sinir sistemi üzerindeki
beş farklı etkiydi.
Bu beş ayrı açıklama gösteriyordu ki
bunu yazanlar
ilacın sinir sistemi üzerinde
kas hareketlerini yavaşlatıp, sakinleştirici etkisi
yarattığını biliyorlardı.
Metabolizmayı, kalp atışlarını, dolaşım ve sindirim sistemini yavaşlatarak
bağışıklık sistemini etkiliyordu.
Bu patenti hazırlamadan önce
kimyasalı insanlar üzerinde denemelerinin
yasal bir yolu yoktu.
Her durumda, savaş öncesi Almanya'da, bu yasadışıydı.
Thalidomide'ın kamplarda denendiğine dair
kesin bir kanıtımız olmasa da
çok fazla ikinci derece kanıt var ve bu ürkütücü hikâyelerden birini
bir Thalidomide annesinden duyduk.
Benim eşimin kardeşiydi.
Belsen Çalışma Kampı'na ilk gidenlerdendi
onları özgürleştiriyordu.
Hayatının sonuna doğru demişti ki:
"Thalidomide'daki gibi deformasyonu olan bebekleri orada görmüştüm."
Bazıları yaşıyordu, bazıları ölüydü.
Belli ki bu ilacı
çocukların annelerine veriyorlardı.
Bu, Bergen-Belsen çalışma kampındaki
kadın bölümünden sorumlu doktor.
Tutukluların üzerinde tıbbi deneyler yapıldığını söylüyor.
Doktorlar bazılarına damardan enjeksiyon yapıyordu.
1940'lardaki patentlerde benzer bileşenleri
aramaya başladığımızda fark ettik ki
bu ilaçların tamamının kasılma önleyici etkileri
test edilmişti ve...
Bu, sinir gazı zehirlenmesine karşı panzehir arandığına
işaret ediyordu.
Bu elbise, giyen kişiyi sıvı sinir etkeni
ve buharından korur.
Ve eğer, sinir etkeni zehirlenmesi belirtileri görülürse
başka bir korunma yöntemi daha var. Atropin enjeksiyonu.
Bu yalnızca sinir etkeni belirtileri görüldükten sonra kullanılabilir.
Sinir gazlarına yönelik her panzehir
mağdurun sinir sistemini geçici olarak çökerterek çalışır.
Fakat bu etkinin, rahimde gelişen bebeğe
sonuçları felaket olur.
İlacın bebeğe zarar vermesinin nedeni, sinir zehri olarak hareket etmesidir.
Thalidomide molekülü, sinir sistemi gelişmeye başladığında
bebeğin sistemine girer
ve gelişmekte olan sinir uçlarını öldürür ve bunu tam bir kesinlikle yapar.
Sinir sistemi 20. günde oluşmaya başlar.
20. ve 21. günlerde bebek beyin hasarına açıktır.
21. ve 22. günlerde
bir ya da iki göz oluşmaz ve kalan göz hasarlı olur.
23. günde duyma siniri kaybolur.
Kulaklar oluşmayabilir ve iç kulak, dış kulak ve orta kulak
zarar görebilir
hangisine zarar geleceği tesadüfidir.
24. gün civarında kollar oluşmaz.
Kolların tamamen oluşmaması ile başlar
28. gün civarında sadece dirseklere ve ellere zarar verir.
30. gün civarında bacakların oluşmaması
ya da ciddi hasar görmesine neden olur. 35. güne doğru
bacaklara ve ayaklara orta derecede zarar verir.
Thalidomide, embriyoya keskin bir nişancı kesinliğiyle saldırır
etkisi günden güne farklılaşır.
MAHKEME SALONU
Thalidomide, Nazi kimyasal savaş programının bir yan ürünüydü.
O zaman geliştirilen diğer bileşenlerden farkı
ilacı kullananları uyuşturan ve bağımlılık yaratan bir sakinleştirici olmasıydı.
Ben de onları aldım, siz de yapardınız. Beni yanlış anlamayın ama çok iyiydi.
Onları alınca hemen etkiliyorlardı, biliyor musunuz? Çok iyi hissediyordum.
Bu kişilerin yargılandığı suçlar öfkeye dayanmıyordu.
Ambros, on binlerce insanın ölümüne neden olan
ciddi savaş suçlarıyla yargılanıyordu.
Ama 1946'daki Nuremberg davalarında
müttefikler savaş suçlularından bunalmıştı.
-Otto Ambros. -Ambros.
Bazı Nazi bilim insanları idam edilmesine rağmen
çoğu cezalar görece olarak hafifti.
Otto Ambros piyasadaki iyi şirketlerde çalışamayacaktı.
Bu nedenle Grünenthal gibi küçük şirketlerde çalışıyorlardı.
THALIDOMIDE DOSYASI
Anlaşılamaz biçimde, Aralık 1970'de
yargıçlar, Chemie Grünenthal'ın yöneticilerinin yargılanmasında
o zamana kadar Almanya tarihinde görülen en uzun davayı askıya aldı.
Mahkemede geçen iki buçuk yıldan sonra
suçlananlar ne temize çıktı ne de suçlu bulundu.
Cezai sorumluluk meselesi sonuçlanamadı.
Page ve Potter makalesi tamamlanmıştı
ve baskıya hazırdı.
Ama The Sunday Times'a yayınlayamayacakları söylendi
ve başsavcı tarafından bir mahkeme emri çıkarıldı.
Temyize gittiler ve kazandılar.
Dava, Lordlar Kamarası'na gitti.
Lordlar Kamarası'nda, meslektaşlarımla oturuyordum
ve yargıcın son kararı şöyleydi, dinleyin:
"Makale yasaklanacak.
The Sunday Times'ın ahlaki kampanya yürütmesi
tamamen uygun.
Ama ahlaki kampanyanın dayandığı gerçekleri yayınlaması yasadışı."
Lordlar Kamarası'nda kaybetmiştik.
Ne yapacağız?
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurduk
ve Harold Evans'ın, meslektaşlarımı temsilen
İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. Maddesi'ne göre konuşması reddedildi.
Sonra, sarsıntılı uçak yolculuklarıyla her hafta Strazburg'a
davamızı mahkemede savunmaya gittik.
Ve iki oy farkla kazandık.
Bay Evans, sizce bugün verilen karar ne kadar önemli?
Olağanüstü. Şimdiye kadarki en önemli karar...
Sadece basın özgürlüğü açısından değil
ama İngiltere vatandaşlarının bilgi edinme hakkı açısından.
En iyi yargıçlar, İngiliz hükümetine
yasaları iyileştirmelerini söyledi. Bunu hemen yapmalılar.
Bence, bu, Harry'nin en önemli başarısıdır.
İngiliz hukukunu basın özgürlüğü yararına ve...
Araştırmacı gazeteciliğin baskılara rağmen
devam etmesini sağlayarak
bir bakıma güçsüze daha çok güç verdi.
THALIDOMIDE SAKLANAN GERÇEK
Bugün üretim çok iyi. Hepimiz çalışıyoruz.
Her şey çok iyi. Her şey ayarlandı.
Yorum yapmasını istediğimiz herkes reddetti
bunu ilk sayfada yazacağız.
Bu arada, bunu halletmeliyim.
-Kelime sayısı doğru mu? -Sanırım üstünde.
Tahminimce iki üç sütun geçtik
ama on yıllık anlamsızlık, sessizlik ve gizliliği nasıl ele alabilirsiniz?
İÇGÖRÜ takımının Distillers'ı açığa çıkarması sonunda yayınlanmıştı.
Uzun bir savaşın sonuydu.
Özgürleşme yolunda önemli bir adımdı.
Harry buna, "yarı özgür basın" diyordu.
Gazeteciliğin kurumsal bir ağırlığı var.
Haberciliğin arkasında durmalı ve işte bu, basın.
Sanırım dijital çağ ile ilgili en büyük korkum bu.
Haberciliğin arkasındaki kurumsal ağırlığın
dengeleyici gücünü kaybediyorsunuz.
Ülkelere, şirketlere ya da hükümetlere karşı.
Bence, Harry Evans, birçok açıdan bunu gerçekleştiriyor.
1981'DE RUPERT MURDOCH TIMES GAZETESİNİ SATIN ALDI.
BİR YILDAN AZ BİR SÜRE SONRA HAROLD İSTİFA ETTİ.
2005'de Thomson Reuters, Harry'ye genel yayın yönetmenliği görevi verdi.
Şimdi bir kere daha, dünyanın en büyük
haber ajansında, Thomson ailesinin şirketinde çalışıyor.
Her gazete editörünün yüzü hatlarından arındırılarak kaydedilmeli
ve büyük bir soru işareti yüklenerek. Merak duygusuna sahip mi?
Bir amacı olmalı. Neden oyunda?
Para için mi? Şöhret için mi?
Ne için?
Para kazanma ile tanımlandığında...
Diyelim ki ihtiyacımız var, geçinmemiz gerekir.
Ama bir kez para kazanma ile tanımlanınca, hiç utanması olmaz.
Para kazandıran her şey meşrudur.
Benim düşünceme göre, bir izci gibi görüneceğim ama
bu iyi bir editör için yeterli tanım değil ve yeterli rehberlik değil.
50. GELENEKSEL THALIDOMIDE KONFERANSI LONDRA, 2012
O, tırnaklarının yapılmasından hoşlanıyor. Ben sevmiyorum.
Bu harika hikâye, benim buradaki herkese sözlerimle başlayabilir
ama çok sık düşündüğümüz annelerle başlarsak:
"İşte anneler burada. Evet, anneler."
Sizi doğuran anneler için
sevginin yanında, bir şaşkınlıktı.
Ve babalar, çoğu iyiydi.
Bazıları değildi.
Ve tabii, sizler. Ve bence bu kesinlikle hayret verici
ve harika, The Northern Echo'da editör olduğum zaman
gördüğüm bebekler
şimdi kendilerine bir hayat kuruyorlar.
Eğer hiç tazminat kazanamasaydık bile
bu harika bir ödül olurdu.
Sizi tebrik ederim.
Hatanın ailelerde olduğunu düşünen dünyanın geri kalanındaki
dinamiği ve eğilimi değiştirdi.
Ülkeler diyordu ki: "Anneler ilacı aldı.
Çocuklarının böyle olması onların suçu."
Ama Harold Evans geldi ve dedi ki: "Hayır.
Bu ilaç şirketlerinin suçu
ve sorumluluğu üstlenmeleri gerekir."
Ailelerin üzerindeki sorumluluğu aldı ve bu çok önemliydi
çünkü her ebeveyn çocuğunun durumundan dolayı
kendini suçlu hisseder.
Çok teşekkürler.
Sorumluluğu ve suçluluğu aldı
ve sorumlunun aileler değil ilaç şirketi Distillers olduğunu
açıkça ifade etti.
Daily Mirror'ın ilk sayfasında vardı.
Gazetede mahkeme kararını ve ne yapacaklarını
okuduğum günü hayatım boyunca unutmayacağım.
Burada.
Büyük adamların peşine düşmüştü
ve ne kadar büyük olurlarsa o kadar sert düşerler, bunu kanıtladı.
O yalnızca küçük bir adam.
O Bay Mükemmel. Bay Sunday Times.
O olmadan hiç... Hiç şansımız olmazdı.
Haber mozaiğinin karmaşık, çok yönlü
değişen ve heyecan verici doğası.
Ben bu yüzden gazeteciliğe yöneldim.
KAPANIŞ
Bu bildiriyi devlet adına açıklıyorum.
Birçok Thalidomide mağdurunun uzun süredir bunu beklediğini biliyorum.
Thalidomide Vakfı Ulusal Danışma Kurulu da aynı görüştedir.
Hükümet, 1958 ve 1961 arasında hamile anneler ilacı aldığında
etkilenen herkesin yaşadığı zarar ve acıdan dolayı
pişmanlık ve sempatisini dile getirmek istiyor.
Sanki dünya durmuştu.
Sağlık Bakanı Mike O'Brien pişmanlık konuşmasına başladığında
her şey bir anda durmuştu. Bu bir bakıma...
Yalnızca şöyle ifade edebilirim: Her şey aydınlığa kavuştu.
Birçoklarının her gün yaşamak zorunda olduğu zorluklar.
Tüm hayatım boyunca bu özrü bekledim ve sonunda duydum.
Ve akşam altı uçağıyla New York'a uçtum.
Ve ertesi sabah Harold Evans'ın evinin etrafında dolanıyordum.
Ve bu çok heyecanlıydı çünkü Herald'ın
bizim için yapmayı başardığı şeyler arasında
başaramadığı şey bu özrü duymaktı.
Onu beraber izledik
ve kollarımızı birbirine doladık.
Onun küçük bilgisayar ekranına bakarak ağlıyorduk.
Mike O'Brien'ın özür dilemesini izliyorduk.
2014'TE İNGİLTERE THALIDOMIDE VAKFI KANIT BULDU
O TARİHTEKİ ALMAN FEDERAL HÜKÜMETİ
FİRMAYI KORUMAK İÇİN AÇILAN 1,970 DAVAYI LAĞVETMİŞTİ.
KİMSE CEZALANDIRILMADI.
CHEMIE GRÜNENTHAL BUGÜN HALEN SUÇUNU İNKÂR EDİYOR
VE TAZMİNAT TALEPLERİNİ REDDEDİYOR.
BU YENİ KANITIN TÜM DETAYLARI HAROLD EVANS TARAFINDAN
REUTERS, THE GLOBE AND MAIL, VE GUARDIAN'DA YAYINLANDI.
1997'DE DISTILLERS FİRMASINDAN KALANLARI DEVRALAN DIAGEO
THALIDOMIDE VAKFI'NI DESTEKLEDİ
VE VAKFIN ÜYELERİNİN İHTİYAÇLARINA PARALEL OLARAK
FİNANSAL DESTEĞİNİ GİTTİKÇE ARTTIRDI.
DIAGEO, BU UZUN VADELİ FİNANSAL DESTEĞİN
SÜRECEĞİNE DAİR SÖZ VERDİ.