OBCY Z GŁĘBIN
W samym centrum naszego świata pracuje potężne dynamo.
To Słońce.
Daje nam światło i ciepło, napędza wielką machinę życia.
Wszyscy jesteśmy ogniwami wielkiego łańcucha pokarmowego.
Nawet jeśli jesteś amatorem mięsa, twój kotlet istnieje dzięki słońcu,
bo to ono daje życie roślinom, którymi żywią się zwierzęta.
Najkrócej mówiąc, wszyscy działamy
na baterie słoneczne.
Może starożytni Egipcjanie słusznie oddawali słońcu cześć.
W końcu od czterech miliardów lat tchnie ono życie we wszystko.
Na lądzie i w wodzie.
Rover 1. Jesteśmy na krawędzi ściany i zaczynamy schodzenie.
Nazywam się Dijanna Figueroa. Jestem doktorantką w Santa Barbara.
- Super. - Ruszamy w dół.
Mam chyba najfajniejszą pracę na świecie.
Widzisz ten koral korkociągowy?
Jestem biologiem morskim.
Zajmuję się badaniem niezwykłych organizmów żyjących na dnie oceanu.
Nie chcę nigdy robić nic innego.
Niesamowita ta ściana.
Jesteśmy w strefie granicznej dla fotosyntezy.
Prawie nie dociera tu światło.
W czasie nurkowania w naszej „bańce” jesteśmy całkowicie zależni od sprzętu.
Poza tym nigdy nie wiemy, co nas czeka tam, na dole.
Spójrz na ten kryl.
Chyba trafiliśmy do krylowego raju.
Niesamowite, co?
Nie widzę tu żadnych zwierząt, a wy?
Zero oznak życia. Wyszliśmy ze strefy fotycznej.
Jak na księżycu.
To prawda.
A to co? Jakiś liliowiec.
No, wreszcie jakaś forma życia.
Większość tych zwierząt odżywia się filtrując z wody drobiny planktonu.
Prawie nie ma tu życia, bo na tę głębokość nie dochodzi światło.
Są w oceanie miejsca, do których od początku świata nie dotarło światło,
a mimo wszystko życie zdołało się w nich rozwinąć.
Więc kiedy zaproszono mnie do udziału w tej niezwykłej ekspedycji,
nie mogłam się nie zgodzić.
Keldysh, tu mostek Aresa.
Zaraz zaczynamy. Mir 1 schodzi pierwszy.
Interesuje nas ten centralny obszar.
Jestem Jim Cameron. Powiem krótko - kocham tę robotę.
Odkrywanie. Badanie głębin oceanu.
To o niebo ciekawsze niż hollywoodzkie efekty specjalne.
Te podwodne ekspedycje przypominają mi wyprawy kosmiczne.
A gdyby uznać, że podobieństwo sięga znacznie dalej?
Oprócz biologów morza wziąć też na wyprawę speców od kosmosu?
Tak też zrobiliśmy.
Pod nami, w głębi oceanu, można spotkać
najbardziej „kosmiczne” formy życia, jakie kiedykolwiek odkryto.
Dwa statki, cztery załogowe pojazdy podwodne,
40 nurkowań w dziesięciu punktach na Atlantyku i Oceanie Spokojnym.
Słowem operacja na ogromną skalę.
Zejdziemy razem, starając się trzymać blisko siebie.
Gdybyśmy się rozdzielili, na dnie trudno by się było odnaleźć.
Dlatego musimy cały czas utrzymywać kontakt wzrokowy.
Plan był taki - każdy ze statków opuszcza jednocześnie dwie łodzie.
Wszystkie cztery spotykają się na dnie.
Nikt dotąd tego nie próbował.
Anatolij Sagaliewicz pracuje w Rosyjskiej Akademii Nauk.
Pracujemy razem od blisko dziesięciu lat.
Witaj, przygodo.
Razem schodziliśmy do Titatica, a w 2001-ym badaliśmy wrak Bismarka.
Któregoś dnia mówi mi -
Lubię te zabawę, ale może byśmy zrobili coś na poważnie?
Coś z pożytkiem dla nauki? No i masz.
Żenia Czerniajew jest kapitanem jednego z rosyjskich Mirów.
Pływa łodziami podwodnymi od ponad dwudziestu lat.
Najbardziej niezwykły w Roverach jest widok. 320 stopni.
Nie ma drugiej takiej łodzi.
Ponieważ mają akrylową kopułę, nie mogą schodzić tak głęboko, jak Miry.
Użyjemy ich tylko w badaniach prowadzonych na Atlantyku.
Mieliśmy także Jake'a, zdalnie sterowanego robota,
który świetnie się sprawdził przy Titaniku i Bismarku.
Tym razem zamontowaliśmy mu aparaturę do pobierania próbek.
Jake'a skonstruował mój brat, Mike. Będzie nim też sterował.
Kawał wyzwania, bo gorąca woda ze źródeł hydrotermalnych
może łatwo uszkodzić robota.
Dzięki Jake'owi mamy szansę z bliska przyjrzeć się mieszkańcom dna oceanu.
Sprzęt sprawdzony. Wszystko działa.
Płynął z nami też mój drugi brat, J.D.
Z pokładu Aresa miał odpowiadać za bezpieczeństwo i komunikację.
Jak to sam określił - człowiek od czarnej roboty.
Tak, jak ustaliliśmy. Ta idzie pierwsza, tamta zaraz po niej.
O kolejności wynurzania decyduje Jim.
Aresa wybraliśmy ze względu na wielki dźwig na rufie.
Układ hydrauliczny pozwala z łatwością unieść łódź i opuścić ją do wody.
Rozwiązanie zarówno proste, jak i bezpieczne.
Przetestowaliśmy opuszczanie i wyjmowanie łodzi dziesiątki razy.
Wszystko wydawało się gotowe.
To do roboty.
Cały czas pozostajemy na nasłuchu.
Nie spuszczać z oka pozostałych łodzi.
Wiem, że nie będzie łatwo, ale tego wymaga bezpieczeństwo.
Do dzieła.
No, wreszcie się zaczęło.
Północny Atlantyk. Tysiąc mil morskich od najbliższego lądu.
Nadeszła wiekopomna chwila.
Ruszamy.
Powoli. Spokojnie.
Będzie dobrze.
Tak przynajmniej myśleliśmy.
Stop.
Mamy kłopot z dźwigiem.
Jak tylko go naprawimy, ruszamy.
Ponad godzinę temu musieliśmy przerwać operację.
Dźwig nie działa.
Zaciął się jeden z tłoków. Bez niego nic nie zrobimy.
Cześć śrub wyszła z pokładu.
Tu wyraźnie widać pęknięcia i odpryski farby.
Tak samo wygląda druga „stopa” dźwigu.
Szkoda tylko, że się zepsuł na środku oceanu.
Są jakieś szanse, że będzie znowu działał?
Przecież nie zadzwonimy do serwisu, żeby przysłali mechaników.
Musimy się spokojnie zastanowić, co może być przyczyną awarii.
Jeśli go nie naprawimy ani nie znajdziemy innego sposobu na opuszczenie łodzi,
nici z całej ekspedycji.
Każde badania naukowe niosą ze sobą ryzyko.
Dlatego wszystko trzeba zaplanować, w najdrobniejszych szczegółach.
A i tak problemów nie da się uniknąć.
Jednak jeśli się przygotujesz, łatwiej i szybciej sobie radzisz w razie awarii.
Pomysł, żeby wyciąć fragment burty ma naprawdę sporo sensu.
- Gdzieś tu, w tym miejscu. - Pogadam z kapitanem.
Plan B.
Wystarczy. Ludzie są wykończeni. Pracujemy od wpół do piątej rano.
Okazało się, że zwodować łodzie możemy wyłącznie od strony burty,
przy użyciu głównego dźwigu Aresa.
Problem w tym, że w takim przypadku ramię dźwigu ma 15 metrów wysokości.
Jak się takie wahadło rozbuja, nie ma jak go zatrzymać.
Działa jak te kule do burzenia ścian. Jeden nieostrożny ruch i po zabawie.
Dajemy dwa, trzy metry do góry…
Jim napisał 40-stronicową instrukcję wodowania.
Stąd do tamtego…
Trzeba było skonstruować stabilizatory - po cztery na łódź.
Do tego osiem lin, żeby jak najbardziej ograniczyć bujanie.
Ćwiczyliśmy całą noc.
O świcie następnego dnia postanowiliśmy wypróbować system.
24 godziny harówy. Trzeba było wyciąć otwór w burcie,
przenieść kabestany, przełożyć bloczki i mocowania.
W sumie blisko 20 punktów zaczepienia. Każdy muszę dokładnie sprawdzić.
Jeśli strzeli bloczek, pęknie szyna, cokolwiek -
w najlepszym przypadku tracimy łódź, w najgorszym ktoś może zginąć.
Dlatego wszystko musi być dopięte na ostatni guzik.
Keldysh, zaczynamy operację wodowania.
Za 15 minut zaczynamy wodowanie.
Zrozumiałem. Kontrola pozycji. Mir 1 właśnie schodzi pod wodę.
Dźwig.
Na razie.
Rozpiąć pasy.
Jeszcze.
Keldysh, odbiór. Oba Miry już w wodzie.
No to żegnaj, słoneczko.
Jak ja to lubię.
Wszystko gotowe, możemy zaczynać.
Mostek, tu Rover 1.
Zaczynamy wspólne schodzenie.
Kamera czysta.
No to jazda. Trzy. Dwa. Jeden…
- Odpowietrzanie. - Jest odpowietrzanie.
To już nie ma odwrotu.
GRZBIET ŚRODKOWOATLANTYCKI, GŁĘBOKOŚĆ 870 METRÓW
Zejście do podwodnego miasta trwa około pół godziny.
Dość czasu, żeby jeszcze raz wszystko sobie przemyśleć.
Nazywam się Loretta Hidalgo i jestem badaczką.
Zrozumiałam, Rover Jeden. Słyszymy cię wyraźnie.
Kiedyś chciałabym badać kosmos.
Rewelacja.
Głębokość 840 metrów. Jesteśmy na dnie.
Te struktury są niesamowite.
Jesteśmy w punkcie zbiorczym. Pozostali już czekają.
Mir 2 tu Rover 2, odbiór.
Widzimy was, Rover 2.
Przed nami nikt tego nie próbował.
Pierwszy raz cztery pojazdy głębokowodne wspólnie schodzą.
Ciśnienie na głębokości 800 metrów jest ogromne.
Typowe wiadro ma głębokość trzydziestu paru centymetrów.
Nad naszymi głowami jest 800 metrów wody.
2500 pełnych wiader ustawionych jedno na drugim.
Nie do takich ciśnień przystosowała nas ewolucja.
Przekaż Mike'owi, że jesteśmy gotowi do wypuszczenia robotów.
Mir 2, można wypuszczać robota.
Zrozumiałem. Zaczynamy.
- Jest. - Widzę. To Jake.
Ale się śmiesznie porusza. Jak pająk, snujący sieć.
Podjadę nim trochę w lewo, w prąd wody, a potem znowu poprowadzę w prawo.
Pierwszy raz pracuję w tak ekstremalnych warunkach.
Czuję się jakbym została przeniesiona w przyszłość.
Cześć.
Jak gdybym uczestniczyła w wyprawie kosmicznej i obserwowała
zbliżający się do nas inny statek.
Cześć, Mike. Zabierz mnie stąd.
Nie ma problemu.
Jeszcze trochę. Chcę podejść najbliżej jak się da.
- Niesamowite kształty. - Przepiękne.
Mike, podjedź w prawo, kurs jakieś 30 stopni.
Trafisz na wachlarz tuż przy krawędzi skały.
Cudowne! Jakbym tam była.
- Podoba ci się? - Niesamowicie.
Jeszcze kawałek. Dobrze idzie.
Tylko prąd jest silniejszy niż przypuszczałem.
- Zobacz. - Niezła sztuka.
Z taką lepiej nie zadzierać.
Boże.
Kevin Hand jest jednym z naszych astrobiologów.
Bardzo inteligentny facet. Naprawdę.
To może nam bardzo pomóc w badaniach nad oceanem Europy.
Mamy dwa podstawowe pytania:
czy rzeczywiście mogło tam powstać życie…
Astrobiologia to nauka o życiu na innych planetach.
Jednak z braku pozaziemskich okazów do badań,
Kevin musi zajmować się tym, co ma pod ręką
- analizą życia w ekstremalnych warunkach głębi oceanu.
Jest teoretykiem i jeszcze nigdy nie pracował pod wodą.
A tu proszę - od razu na dno oceanu.
No, to ruszamy w nieznane.
„PODWODNE MIASTO”, GŁĘBOKOŚĆ 870 METRÓW
Te skały wydają się nie mieć końca.
Mir 2 jest tuż nad nami.
Mało kto ma okazję oglądać Mira od dołu.
Fantastyczne.
Wszystko jest ogromne, znacznie większe, niż sobie wyobrażałem.
Rewelacja.
Te gigantyczne, węglanowe struktury.
Nie do wiary.
Z gorącej wody wytrącają się minerały i osadzają wokół źródeł.
Te skały są jak olbrzymie, powoli rosnące stalagmity.
Najciekawsze, że nie obserwujemy tu żadnej aktywności tektonicznej.
Wystarczy, jeśli woda dotrze do gorących skał płaszcza ziemskiego.
Zachodzi wówczas reakcja serpentynizacji.
Wytwarza się ciepło, które napędza cały ten system.
- Idziesz wyżej? - Tak.
Mamy cieplejszą wodę.
To wylot źródła hydrotermalnego.
Łał, niesamowite.
W kosmos latamy od lat,
ale dopiero dziś dysponujemy techniką, pozwalającą badać ziemskie oceany.
Dziwne, prawda?
Zobacz.
- Złapałem kamyk. - Nasza pierwsza próbka.
Rover 1, tu Rover 2.
Zobacz. Widzisz to?
- Zatrzymaj się. - Kevin, widzisz?
Boże. Nie z tej ziemi.
Możesz na nią poświecić?
Niesamowite.
Spójrz tylko.
Brak mi słów.
Jak coś takiego może żyć?
Jak to w ogóle funkcjonuje? To jakiś absolutny kosmos.
Cudowne.
Niesamowicie piękne.
To jakaś meduza. Spójrz na tę siateczkę wewnątrz.
Pierwszy raz widzę coś takiego.
I to właśnie lubię. Za każdym razem coś, czego nie spotkałeś wcześniej.
A często coś, czego jeszcze nikt nie widział.
Widzisz tę żabnicę? To chyba najbrzydsza ryba na świecie.
Ona ma stopy! Jakby skarpetki z palcami.
Kiedy schodzisz na taką głębokość, zawsze czekają cię niespodzianki.
Kałamarnica! Ale ogromna!
Patrz! Szybko!
Widzisz?
Coś niewiarygodnego.
A to co znowu?
Cześć, Dumbo. Zupełnie się nas nie boi.
Jakie piękne zwierzę.
Porusza się jak tancerka.
Niewiarygodnie piękna.
Mógłbym na nią patrzeć cały dzień.
I jakby z jej wnętrza biło jakieś światło.
Mir 1, tu Rover 2, słyszycie mnie?
Tak sobie. Raz lepiej, raz gorzej.
Zrozumiałem.
Mamy prawie puste akumulatory. Musimy się wynurzyć.
Vince nie odpowiada.
Wynurzamy się.
Żenia, wracamy na górę.
Nic nie rozumiem. Co on mówi?
- Wyjrzyj przez okno. - Nie widzę go.
Macie kontakt z mostkiem?
Chyba coś o mostku.
Dajcie znak na mostek, że wracamy na powierzchnię.
Możesz dać większe zbliżenie?
„Dajcie im znak, że się wynurzamy”. Jasne. Już się łączę z mostkiem.
Ares, Rover 2 się wynurza.
X - minus 244, Y - minus 25.
Głębokość - 741 metrów.
- I jak było? - Udało się.
Ale jazda. Jak u was?
- Co tam widzieliście? - Coś niesamowitego.
Te ogromne… Co to było? Meduzy?
Coś w stylu żelatyny…?
Nie wiem, z metr średnicy.
Chyba żywią się planktonem,
który leciał do naszych świateł. - Do świateł?
- Plankton jest ślepy. - Sam nie wiem.
Najprawdopodobniej wyczuwa ciepło.
- Czyli było ciekawie. - Fantastycznie.
Witaj w domu, Kevin.
Team Rover.
Nazywam się Maya Tolstoy.
Jestem sejsmologiem morskim w Lamont-Doherty Earth Observatory.
Analizujemy aktywność sejsmiczną stref okołowulkanicznych.
Prowadzimy badania nad budową Ziemi, nad strukturą powierzchni planety.
Opuścimy w głąb oceanu moduły sejsmograficzne.
To instrumenty wychwytujące drgania skorupy ziemskiej na dnie mórz.
W wodzie światło słabo się rozchodzi.
Na dnie oceanu dużo precyzyjniejsze pomiary skorupy ziemskiej
umożliwiają fale dźwiękowe.
Zwykle wystawiamy przyrządy za burtę i opuszczamy na dno, gdzie zbierają dane.
W mojej pracy nie mam okazji schodzić pod wodę.
Cieszę się, mogąc zobaczyć środowisko, które badam od ponad dziesięciu lat.
GRZBIET WSCHODNIOPACYFICZNY GŁĘBOKOŚĆ 3150 METRÓW
- Mir 2, odbiór. - Widzę cię. Schodzimy.
Przyjęłam.
- I jak, masz go? - Jest tuż obok nas.
Wygląda jak statek kosmiczny.
Tu jest jak na innej planecie.
Świat morskich głębin jest niewiarygodny.
Pod wodą znajdują się 2/3 powierzchni ziemi,
a my wciąż tak mało wiemy o tym, co dzieje się na dnie oceanów.
Widzisz jakie są świecące i szkliste?
To dowód na to, że lawa szybko zastygła. Zmieniła się w szkło,
a dokładnie - w obsydian.
Prawie nie ma osadu.
Musi być bardzo młoda. To zupełnie świeża skorupa.
Spróbuj sobie wyobrazić, jak tu jest, kiedy następuje wybuch.
Wyciekająca płynna skała styka się z lodowato zimną wodą.
- Prawdziwe piekło. - A jaki widok.
Przez chwilę, potem giniesz.
Tęsknię za swoim synkiem. Ma dopiero pięć miesięcy.
Niełatwo było mi się z nim rozstać.
Ale uważam, że badania, które tu prowadzimy są bardzo ważne
dla zrozumienia dziejów Ziemi.
Podpłyń jeszcze w górę.
Komin powinien być na szczycie tego wzgórza z siarczków.
I jest.
Całą naszą planetę opasują szczeliny,
pęknięcia w skorupie ziemi.
To tzw. centra rozszerzania, gdzie skorupa Ziemi pęka.
Morze nad nimi wygląda zupełnie normalnie.
A 3 km w głąb świeża lawa wypływa ze szczelin i zastyga w skałę.
Gdy woda morska przeniknie do lawy szczelinami w nowo powstałej skorupie,
podgrzewa się do temperatury wyższej niż temperatura wrzenia.
Nie może się jednak zagotować z racji panującego tu ciśnienia.
Zostaje więc wystrzelona z ogromną siłą do góry.
Kiedy zetknie się z lodowatą wodą, powstaje charakterystyczny czarny dym
i wytrącają się minerały, tworząc kamienne kominy.
Ten czarny dym to słup wody o bardzo wysokiej temperaturze.
Szykujemy się do pobrania próbki wody z wierzchołka jednej ze struktur.
Zrozumiałem.
Podejdźmy jak najbliżej komina.
Wewnątrz komina temperatura dochodzi do 400 stopni.
Wystarczy, żeby stopić okna naszego pojazdu.
A tego byśmy nie chcieli.
Zasada pierwsza - nie dopuścić do stopienia okien.
Chłopcy, jesteśmy już naprawdę bardzo blisko.
Chyba przesadziliśmy.
Zaczynamy wchodzić w pióropusz.
- Jesteśmy dokładnie nad wylotem. - Mir 2, wycofajcie się.
Daję do tyłu.
Zwykła rzecz. Zawsze wpływamy do kominów.
Był dokładnie pod nami. Czyste szaleństwo.
Fajnie to wygląda, Kevin.
Geologia jest fascynująca, ale ja mam tu inne zadania.
GRZBIET ŚRODKOWOATLOANTYCKI, GŁĘBOKOŚĆ 3500 METRÓW
Jesteśmy na dnie. Głębokość 3526 metrów.
Siedzimy na szczycie widlastej struktury.
Po raz pierwszy geolodzy dotarli do tych miejsc 25 lat temu.
Nie spodziewali się, że znajdą życie.
Kiedy wylądowali na dnie, zobaczyli rzeczy, które wprawiły ich w osłupienie.
I wprawiają do dziś. Tak, tu istnieje życie. I jest piękne.
To cały ekosystem.
Nieziemskie!
- Ile tu gorącej wody! - Są dokładnie w strumieniu.
Patrz tutaj.
To jak płynny płomień. A te stworzenia „tańczą” tuż obok.
One naprawdę igrają z ogniem.
Naukowcy byli zdumieni.
Jak te zwierzęta mogą żyć w tak toksycznym środowisku?
Przy takim ciśnieniu? I w takiej temperaturze,
wahającej się od punktu zamarzania do kilkuset stopni.
Jak to możliwe, żeby cały ekosystem działał bez światła słonecznego?
Mało tego, miał się naprawdę świetnie?
Niebywałe.
W życiu nie widziałem tylu stworzeń na tak małej przestrzeni.
Nie wyglądają na miłe w dotyku.
Są dokładnie w nurcie, „Czas na kąpiel w płynie hydrotermalnym”.
Ile ich tu jest! Wyraźnie lubią ten dym.
Źródła dostarczają im energii do życia.
Wszystko za sprawą utleniania rozpuszczonych w wodzie związków.
To nie fotosynteza, tylko chemosynteza.
Zupełnie nowe paliwo dla życia. Alternatywa dla słońca.
Wystarczy woda i ciepło.
Ta zabawa w ciemności trwa już od miliarda lat.
I trwać będzie następny miliard. Ten ekosystem nie ma z nami nic wspólnego.
Gdyby słońce zgasło, nikt by tu tego nie zauważył.
Odkrywanie i badanie takich ekosystemów jak ten,
niezależnych od energii słonecznej,
całkowicie zmienia nasze podejście do poszukiwań życia na innych planetach.
Na ziemi, tam, gdzie jest woda w stanie ciekłym, rozwinęło się życie.
A jak to jest w kosmosie?
Czy istnienie ciekłej wody wystarczy, by pojawiły się żywe organizmy?
Nie dowiemy się, póki nie zaczniemy szukać.
NASA planuje już misję o kryptonimie JIMO.
Sonda będzie miała 36 m długości - kilka razy więcej od dotychczas wysyłanych.
Jej reaktor będzie zasilał silniki jonowe w wielkim radarze badawczym.
JIMO sprawdzi, co jest pod powierzchnią 3 największych księżyców Jowisza.
Najpierw zbada Kallisto, następnie Ganimedesa.
Te dziwne księżyce są największymi z 61 znanych naturalnych satelitów Jowisza.
Powierzchnię obu pokrywają skały i powłoki lodu,
pod którym, kilka kilometrów w głąb, mogą znajdować się oceany.
Trzecim obiektem badań będzie Io, księżyc nie z lodu, tylko z ognia.
Ekscentryczna orbita Io wywołuje zmiany jego kształtu
w zależności od położenia względem Jowisza.
To tzw. „pompowanie” pływowe powoduje wytwarzanie energii cieplnej.
Ona zaś napędza największe aktywne wulkany Układu Słonecznego.
Są tam ciągłe erupcje, rzeki lawy
i wulkaniczne pióropusze strzelające na wysokość setek kilometrów.
Jednak najciekawszym satelitą Jowisza, przynajmniej dla poszukiwaczy życia,
jest Europa. Tu bowiem istnieją obok siebie i ogień, i lód.
Naukowcy są w zasadzie pewni,
że pod lodową skorupą Europy znajduje się ocean ciekłej wody
dwa razy większy od wszystkich ziemskich oceanów razem wziętych.
Tu także występuje ogrzewanie pływowe, dzięki któremu woda nie zamarza
i które mogłoby dostarczać życiowej energii
istotom podobnym do tych, jakie znajdujemy na dnie naszych oceanów.
WSCHODNI PACYFIK, GŁĘBOKOŚĆ 2100 METRÓW
Widzisz to żółte, białe i pomarańczowe?
To olbrzymie kolonie mikrobów.
Tu są całe hektary tej masy bakteryjnej.
Jakbyśmy cofnęli się w przeszłość.
O parę miliardów lat.
Źródła hydrotermalne występują na naszej planecie odkąd istnieją oceany.
Możliwe, że życie zrodziło się właśnie w takich miejscach, jak te.
Moglibyśmy zebrać z wierzchołka trochę osadu?
Wspaniale. Świetna próbka.
Teraz widać wszystkie te włókna, które tworzą matę.
Te stworzenia nauczyły się żyć w środowisku toksycznym,
w bardzo wysokiej temperaturze i ogromnym ciśnieniu.
Dla człowieka to warunki śmiertelne.
Odkrycie tych bakterii całkowicie zmienia nasz pogląd na to,
gdzie powinniśmy szukać życia poza Ziemią.
Jeśli znajdziemy coś na Europie, tak to będzie wyglądać.
Jeśli chcemy znaleźć dowody na istnienie życia na innej planecie,
nauczmy się najpierw pracować w podobnych warunkach na Ziemi.
Pam Conrad. Znana, doświadczona astrobiolog.
Pracuje w Jet Propulsion Laboratory.
Uwielbiamy ją, bo umie podchodzić do spraw naukowych na wesoło.
Bawiliście się w dzieciństwie w pływanie łodzią podwodną?
To jest właśnie to.
Chociaż nie. To o niebo lepsze od pudła z kartonu.
WSCHODNI PACYFIK, GŁĘBOKOŚĆ 2100 METRÓW
Spróbuj na tym łagodnie wylądować.
„Witajcie na grzybowej planecie”. Naprawdę wygląda jak wielki grzyb.
Fantastyczne. Jak lustro.
Gorąca woda tworzy lśniącą powierzchnię.
Całkiem niezły widok.
Zobacz jak wzdłuż krawędzi tworzą się kolonie bakterii.
Wszędzie pełno mat bakteryjnych.
Niektóre cząstki w komórkach żywych organizmów świecą w promieniowaniu UV.
- To dobre miejsce na fluorometrię? - Idealne.
Tak zaprojektowaliśmy „wykrywacz życia”, by go wycelować i móc od razu stwierdzić:
Aha, tu jest albo było coś żywego.
Światła.
Zaczynamy pomiar. Start.
Laser odpalił.
Mamy tu mocny sygnał. Będzie ze 14000 zliczeń.
Bardzo ciekawe. Ale czy to jest życie?
Zdecydowanie coś organicznego.
Najpierw trzeba zbadać, co się da w warunkach ekstremalnych na ziemi,
a dopiero potem ruszać na podbój kosmosu.
Mir 2, słyszycie mnie?
Zgłoś się.
Nazywam się Kelly Snook. Pracuję w NASA.
Jestem planetologiem.
Analizuję procesy badawcze.
Rover 2 i Mir 2…
A konkretnie wykorzystaniem warunków panujących tu, na Ziemi,
jako poligonu dla zdobywania niezbędnych w kosmosie doświadczeń.
Najprościej mówiąc, szukam analogii.
Udało się.
Za trzy punkty.
Z linii środkowej.
Myśleliśmy, że to bakterie. Dlatego Anatolij wziął próbki.
Większa część ekipy była na morzu i zajmowała się
badaniem wysokości kominów czy kręceniem filmu.
Tymczasem ja byłam na Marsie. Bo badanie dna oceanu
do złudzenia przypomina pracę na powierzchni Marsa.
Praca na dużych głębokościach jest niewyobrażalnie trudna.
A przecież jakoś dajemy sobie radę.
Myślę, że podobnie będzie na Marsie.
W tej chwili największym problemem jest komunikacja między zespołami.
Znalazłam się w zespole z astronautką Megan McArthur
z Centrum Johnsona NASA
i biologiem Torim Hoehlerem z Centrum Amesa, również z NASA.
Zastanawiałyśmy się, jak najlepiej wykorzystać technikę i ludzkie możliwości
w badaniach powierzchni Księżyca i Marsa.
Połączenie nauki i techniki, zwłaszcza w tak nieprzyjaznym
środowisku jak głębia oceaniczna, to dla nas świetny materiał badawczy.
Pojazdy głębokowodne przypominają sondy powierzchniowe,
których będzie się używać przy badaniu innych planet.
Mów, Roberto.
Nie wiem, czy znajdziemy tu maty.
Oba Miry muszą pracować razem.
Naukowcy z Centrum Lotów mówiliby, które próbki pobrać.
Ekipa na Marsie zbierałaby je
i wiozła z powrotem na Ziemię.
Moim zdaniem pełno tu bakterii.
A ten biały nalot to prawdopodobnie siarczki.
Praca w tych warunkach pozwoli nam się przygotować do badań Księżyca i Marsa.
Czy będą nam potrzebne tego rodzaju narzędzia? Zapewne.
Tu uczymy się rozwiązywać sporą część problemów,
jakim będziemy musieli stawić czoło w kosmosie.
Nie wiem, co wyłączyłeś, ale włącz to z powrotem.
Rover 1, Mir 1.
Mamy awarię prawej śruby poziomej.
Siadło też napięcie i mamy kłopoty ze sterowaniem.
Musimy się wynurzyć.
Wszystko, co dzieje się tutaj, to dla nas cenny materiał badawczy.
Nasze badania skupiają się na interakcji człowieka z maszyną,
pozwalającej wykonać konkretne zadania.
W tak ekstremalnych warunkach nawet proste czynności stają się wyzwaniem.
Tak jest. O nie.
- Nie można bardziej obrócić? - Już nie.
Naprawdę to już koniec?
- Udało się? - Trochę zabraliśmy.
Świetnie. Przynajmniej coś mamy.
Im lepiej tu nauczymy się korzystać z robotów i innych zdobyczy techniki,
tym skuteczniejsze będą nasze działania poza Ziemią.
Jak w statku.
- Jakbym była w statku kosmicznym. - Jesteś.
Bo to jest kosmos. Prawdziwy kosmos na Ziemi.
Interesują nas zwłaszcza zachowania
załóg pojazdów głębokowodnych.
Fryzura jak z Simpsonów.
Nie chodzi tylko o obsługę sprzętu,
ale o komunikację między człowiekiem a robotem.
To człowiek jest ogniwem łączącym
technikę badawczą i obiekt badań.
Jak już sobie obejrzycie, odpłyńcie w prawo.
Wszystko nam zasłaniacie.
Prąd jest bardzo silny.
Jakby było łatwo, nie byłoby tak fajnie.
- Co to za ryba? - Duuża ryba. Nie bój się.
Spróbujcie zebrać próbki tych skał z dna.
Z czysto technicznego punktu widzenia,
zbieranie kamieni z dna jest bardzo trudne.
Właśnie to nas interesuje.
Jak ludzie radzą sobie z prostymi zadaniami w bardzo trudnych warunkach.
No dawaj.
Jest
Trzymaj go mocno.
Udało się. Ale ledwo. Teraz do pojemnika.
Coś, co tu zajmuje kilka minut, na Marsie może wymagać wielu godzin.
Każdy krok to nowe wyzwanie.
Jeszcze odrobinę w prawo.
Nie wyślemy na Marsa stuosobowej ekipy. Zespół będzie liczyć z sześć osób.
Ta garstka będzie odpowiedzialna za całość prac badawczych na planecie.
Oczywiście przy wsparciu tysięcy naukowców z Ziemi.
Dlaczego chcemy szukać życia akurat na Marsie?
Bo jak na Ziemi, była tam kiedyś woda, i to w ogromnych ilościach.
A woda wydaje się elementem niezbędnym, by powstało życie.
Mars dziś jest planetą suchą, zimną, martwą.
Ale nie zawsze tak wyglądał.
Być może istniało tam życie, a potem nastąpiła katastrofa.
Wiedza o pierwotnych organizmach środowisk hydrotermalnych
każe sądzić, że podobne formy życia
mogłyby przeżyć podróż z Marsa na Ziemię.
A potem, w dogodnych warunkach, rozwijać się dalej.
Być może wszyscy jesteśmy Marsjanami.
Lub pochodzimy z innego układu słonecznego.
Poświęcilibyście 10 lat życia na wyprawę na Marsa?
A jak byś przekonała męża, żeby cię puścił?
„Skarbie, to tylko pięć lat.
Będę codziennie pisać”?
Trudne pytanie.
Zabawne, bo kiedy spytałeś, kto by poleciał,
podniosłam rękę nawet nie myśląc o domu,
mężu, kocie, rodzicach… no i kocie.
Mój mąż by się zgodził.
Każdy z nas ma w sobie coś z odkrywcy.
Jeśli bliska osoba ma szansę dokonać czegoś niezwykłego,
zagrzewasz ją do walki, a nie zniechęcasz.
Jesteśmy na tym statku blisko miesiąc.
Nietrudno sobie wyobrazić, że lecimy na Marsa.
Odcięci od świata, wciąż te same twarze,
ale i wspólne zainteresowania.
Łączy nas nauka, pasja odkrywania.
Rosjanie są bardzo pomysłowi. Choćby ich sprzęt do pobierania próbek.
Mogą zbierać próbki w zasadzie z dowolnej powierzchni.
Ale umieją też zamienić w aparaturę badawczą
garnek podwędzony z kuchni.
Praca z nimi jest bardzo ciekawa.
Stykasz się z inną kulturą, mentalnością, metodami pracy.
To szalenie pouczające.
Poza tym wspólna praca bardzo ludzi zbliża.
Twój… obiad?
Tak było i tym razem.
Razem byliśmy w stanie stawić czoło
wielu naprawdę trudnym wyzwaniom.
Także językowym.
Nie, do przodu.
Hasta la vista, baby.
Wiktor sporo ćwiczy.
Podoba mi się u Rosjan to, że umieją łączyć pracę z zabawą.
Uczyłam się rosyjskiego na studiach, marząc, że polecę z Rosjanami w kosmos.
Praca tutaj bardzo przypomina życie na stacji kosmicznej.
Wreszcie zrozumiałam to, co zawsze mówią astronauci.
Że najważniejszy dla powodzenia każdej misji
jest personel techniczny. To od nich zależy twoje bezpieczeństwo.
Ta ekspedycja ma w sobie ducha wypraw kosmicznych.
Odpalamy silniki.
Kiedy my byliśmy na morzu, do Marsa zbliżały się dwie sondy.
Pierwszy był Spirit. Wszedł w atmosferę Marsa z prędkością 20000 km/h.
Opportunity doleciał parę tygodni później.
W obu przypadkach najtrudniejsze okazało się lądowanie.
Wysokość 8000 m.
Prędkość 276 km/h.
Osiągnęliśmy maksimum.
Chwilowo brak sygnału.
No i jesteśmy na Marsie.
Sondy wyposażone były w kamery stereoskopowe
i systemy do analizy chemicznej i geologicznej.
Obie miały jedno zadanie.
Dowieść, że kiedyś, gdy warunki były
bardziej sprzyjające, na Marsie istniała woda.
Ze skał można wiele wyczytać, jeśli się wie,
gdzie i czego szukać.
Jedna z sond, Opportunity, dokonała przełomowego odkrycia.
W pobranej przez nią próbce była znaczna ilość hematytu,
który zwykle powstaje w wyniku reakcji żelaza z wodą.
Znaleziono też jarosyt,
co sugerowałoby, że skały te były zanurzone w kwaśnym roztworze
albo że w pobliżu znajdowały się gorące źródła.
Inne tropy to puste przestrzenie wewnątrz skał, które kiedyś mogła wypełniać sól,
czy układ osadów, sugerujący, że przez tysiące lat
nanosiła je tu woda.
I wreszcie „marsjańskie jagody” - maleńkie kulki hematytu,
wyodrębnione ze skał na skutek erozji.
Na Ziemi podobne struktury powstają pod wpływem działania wody.
Potwierdziły się nasze przypuszczenia. Na Marsie była kiedyś woda.
Sondy nie zdołały jednak stwierdzić, co się z nią stało.
Tym zajął się Mars Odyssey Orbiter.
Sonda wykryła wielkie połacie lodu
tuż pod powierzchnią planety, zwłaszcza w okolicach biegunów.
W 2008 r. nowa sonda, Fenix, powstała „z popiołów” i części
nieudanej misji Mars Polar Lander, wyląduje koło marsjańskiego bieguna.
Ale tym razem
nie ograniczy się do badań powierzchni planety.
Feniks wkopie się głęboko w wieczną zmarzlinę
i pobierze próbki znajdującej się na Marsie wody.
Mars jest fascynującą planetą.
Wiemy, że była tam woda. Mamy dowody aktywności wulkanicznej.
To rzeczy niezbędne do powstania życia. Dlatego nie przestajemy szukać.
Oczywiście nasze badania nie ograniczają się do Marsa.
Ale go oznakowali! Logo instytutu SETI na koszulce, na komputerze.
- Lekka przesada. - To się nazywa reklama.
Dostałem od nich w prezencie.
Zajmują się poszukiwaniem inteligentnych form pozaziemskiego życia.
Instytut SETI szuka sygnałów, które wskazywałyby na
istnienie cywilizacji w innych układach gwiezdnych.
Frank Drake, jeden z założycieli instytutu,
określił zestaw współczynników, zwanych równaniem Drake'a -
szacujących odsetek gwiazd, wokół których powstają planety,
odsetek planet, na których rozwinęło się życie,
wreszcie tych, gdzie życie przybrało inteligentne formy,
by stopniowo wytworzyć cywilizacje korzystające z narzędzi
i zdolne do porozumiewania się z innymi cywilizacjami w galaktyce.
Ostatnim współczynnikiem jest czas istnienia takiej cywilizacji.
Rozwijając techniki umożliwiające komunikację międzyplanetarną,
jednocześnie tworzymy narzędzia
pozwalające nam unicestwić samych siebie.
I jeśli takie są ogólne zasady panujące we wszechświecie,
wątpliwe, by nasze badania kiedykolwiek przyniosły skutek.
Moja, zmodyfikowana wersja tego równania brzmi:
Życie może istnieć na każdej planecie,
w dowolnej odległości od słońca i innych planet czy księżyców,
pod warunkiem, że jest na niej lód.
I pobliskie źródło grawitacji, powodujące powstawanie pływów.
Wtedy mamy płynne jądro, powstaje ciepło i tworzą się
warunki zbliżone do tych, jakie panują na dnie oceanu.
A takich planet jest 20-50 razy więcej niż liczył Drake.
Jeśli instytut SETI kiedykolwiek odbierze jakiś sygnał,
to najpewniej nadał go ktoś, kto przebił się przez lód
i ustawił nadajnik na jego powierzchni.
Tak każe prosta statystyka.
W twoim rozumowaniu jest błąd. Skąd pewność, że gdzieś znajdziemy lód?
Nie wiemy tego.
Tylko w naszym Układzie Słonecznym mamy jedną planetę z wodą i trzy,
na których może być woda w stanie ciekłym.
Wszystkie w znacznej odległości od słońca.
To daje stosunek trzy do jednego.
Ale czy mogło na nich powstać życie?
To właśnie musimy sprawdzić.
Może znajdziemy w naszej galaktyce więcej planet,
na których jest woda w stanie ciekłym.
Może też odkryjemy na nich życie.
Kto wie?
Pytanie, czy w takich warunkach mogą powstać formy inteligentne.
Wam chciałoby się kombinować,
co jest nad wielokilometrową skorupą lodu?
Interesują nas mięczaki i kraby.
- Ale jak te kraby łapać? - Potrzebne są pułapki.
Myślę, że złapią dowolną przynętę.
- Gdzie rozstawimy pułapki? - Najlepiej tam, gdzie są kraby.
WSCHODNI PACYFIK, GŁĘBOKOŚĆ 3150 METRÓW
Historia tych źródeł jest właściwie historią mikrobów.
To jest to. Podstawa piramidy troficznej.
Falujące pola bakterii.
Woda ze źródeł jest płynnym paliwem, zasilającym tutejszy łańcuch pokarmowy.
Jedne zwierzęta zjadają bakterie,
inne żywią się bakteriożercami.
Ale widok.
Kto by pomyślał, że bakterie mogą być takie piękne?
Łańcuch pokarmowy to jedno, ale mamy tu jeszcze inne ciekawe zjawisko.
Symbiozę. Fascynujący taniec życia z udziałem różnych gatunków.
Organizmy złożone, takie jak krewetki, żyją w symbiozie z mikrobami,
które utleniają związki chemiczne zawarte w płynie hydrotermalnym.
Mamy szczęście. Wielka kolonia małży.
Badam metabolizm i procesy fizjologiczne
u małży i krabów żyjących wokół źródeł.
Interesują mnie mechanizmy pozwalające im wytrzymywać wielkie skoki temperatury.
Te małże to gatunek bathymodiolus.
Widzisz tę kolonię po prawej? To będzie idealne miejsce.
Wiesz, o którą mi chodzi?
Łapiesz małe, czy większe też?
- Jedne i drugie. - Potrzebuję tylko małych.
Czyli same małe?
Malieńkij - to znaczy mały?
Keldysh, tu Mir 1.
Mamy pełen pojemnik małży.
Współrzędne X - minus 487, Y - minus 64.
Super. Bingo.
Są i kraby.
I to ile. Pełen koszyk.
Brawo.
Pojemnik zamknięty. sKRABnie wam poszło.
„sKRABnie”. Dobre.
Otwieramy.
Moim promotorem jest Jim Childress.
Bada źródła hydrotermalne od chwili ich odkrycia pod koniec lat 70.
Ma ogromne doświadczenie w pracy w ekstremalnych warunkach dna oceanu.
Jego laboratorium jest jednym z niewielu, gdzie mieszkańców morskich głębin
obserwuje się w warunkach zbliżonych do naturalnych.
Zebrane na dnie zwierzęta najszybciej jak to możliwe, przenosimy do laboratorium
i umieszczamy w zbiornikach o regulowanym ciśnieniu.
To urządzenie nazywamy Kondo.
Po umieszczeniu w nim zwierzęcia,
zwiększamy ciśnienie do wartości odpowiadających warunkom na dnie.
Możemy też kontrolować temperaturę w zbiorniku.
Zwierzęta, które mają być użyte do doświadczeń
trafiają do wysokociśnieniowego systemu respirometrycznego.
To rozwiązanie jedyne w swoim rodzaju.
Pozwala zmieniać warunki panujące w zbiorniku
i śledzić zmiany zachodzące
w metabolizmie znajdujących się w nim zwierząt.
Małże są szczególnie pomocne w zrozumieniu adaptacji cieplnej,
zjawiska ważnego przy analizie konsekwencji globalnego ocieplenia.
Ocieplanie klimatu jest zagrożeniem nie tylko dla poszczególnych gatunków,
ale całego łańcucha pokarmowego, całego ekosystemu.
Musimy zrozumieć to zjawisko, żeby potrafić mu przeciwdziałać.
Ocean pociąga mnie przez swoją tajemniczość.
Nie zdołaliśmy go ani zbadać, ani zdobyć.
To niezwykły świat, który budzi respekt.
Przypuszczałaś, że będziesz robić kiedyś takie rzeczy?
Nie. Ale to wszystko jest konsekwencją pytań,
które sobie zadaję. Z braku innych możliwości,
odpowiedzi muszę szukać na dnie oceanu.
Dobra. Jeszcze raz.
Schodzimy do Snake Pit.
Anatolij kieruje Mirem 1.
Żenia - Mirem 2.
Znajdujemy strukturę, przy której mogą pracować roboty.
Lądujemy u podstawy i zbieramy próbki coraz wyższych warstw.
Jak się uda, to także z komina.
Temperatura przy ścianach nie powinna być za wysoka.
Mogą się zdarzać przecieki, ale prawdziwy ukrop jest dopiero na górze.
To dość wyraźnie widać. Jeśli jest naprawdę gorąco,
woda robi się czarna. Wygląda to jak wodny miotacz ognia.
Jest Mir 1.
Doganiają nas?
Są w połowie wysokości ściany.
SNAKE PIT, GRZBIET ŚRODKOWOATLANTYCKI, 3500 M
Mamy tu jakby kamienną misę, pełną młodych krewetek rimicaris.
To chyba struktura, o której mówił. Możemy podpłynąć trochę bliżej?
Zaraz powinniście je zobaczyć.
Są.
- Te małe są inne. Są spokrewnione…? - Tak. To młode i dorosłe.
Krewetki, rimicaris exoculata,
żywią się bakteriami, mają tu więc jedzenia pod dostatkiem.
- Widzisz tego kraba? - Jasne.
Zjadają bakterie z jego skorupy.
Już ją prawie miał! Jest cały pokryty bakteriami.
Ale o tym nie wie. Pewnie myśli, że krewetki się z nim drażnią.
Żywa restauracja na dnie oceanu.
- Cała kolonia krewetek. - Przyjrzyjmy się z bliska.
- Mamy czarny dym. - Popatrz.
Niesamowite, że wytrzymują taką temperaturę.
Ale ukrop!
Jeśli one się nie ugotowały, to my też nie. Podejdę bliżej.
Odważny jesteś.
- Wycofujemy się. - Dałem całą wstecz.
Co jest?
Wiejemy. One nas atakują.
Ale go lubią. Obsiadły go całego.
Krewetki kochają naszego Jake'a.
Nic nie widzę,
same krewetki.
Mamy pasażerów na gapę.
Krewetki wybrały się na przejażdżkę.
Koniec świata.
- Zamówię sobie takie na obiad. - Takich w knajpie nie dostaniesz.
WSCHODNI PACYFIK, GŁĘBOKOŚĆ 3150 METRÓW
Najpiękniejsze stworzenia tego ekosystemu
to riftia, czyli olbrzymie rurkoczułkowce.
Na ich przykładzie najłatwiej też zrozumieć zjawisko symbiozy.
Wchodzimy w strumień gorącej wody.
Będzie dobrze. Są cudowne.
Te zwierzęta nie mają nawet żołądka. Nie potrafią się samodzielnie odżywiać.
Są całkowicie zależne od worka z mikrobami wewnątrz swego ciała.
To w nim powstaje ich pokarm.
Z bliska wyglądają jeszcze bardziej odjazdowo.
Widzisz tego kraba? Dasz radę go złapać?
Jeśli tylko chcesz. Gotowi?
Do biegu…
Chyba że sam do nas przyjdzie.
Zwiał. Ale mało brakowało.
Są naprawdę piękne.
Ten czerwony pióropusz działa jak skrzela.
Pobiera tlen i minerały, z płynu źródłowego.
Zadanie zwierzęcia to utrzymać pióropusz w nurcie wody
i w ten sposób dostarczyć pożywkę dla bakterii.
Bakterie z kolei produkują pokarm dla swojego gospodarza.
Pytanie, czy to bakterie pracują dla rurkoczułkowca,
czy może jest na odwrót?
Różnorodność i pomysłowość natury jest niewyobrażalna.
Ciekawa jestem, co jeszcze uda nam się tu odkryć.
Ty to masz super robotę.
Dziękuję.
Czy wyobrażasz sobie taką kolonię na Europie?
Skąd brałby się tlen?
Dzięki chemosyntezie nie jest potrzebne światło słoneczne,
ale tutaj mamy rozpuszczony w wodzie tlen. A wziął się skąd?
Z fotosyntezy, która miała miejsce miliony lat temu. Zapewne.
Tlen utrzymuje się w wodzie bardzo, bardzo długo.
Pytanie, czy tlen jest niezbędny do życia.
Dla dużych zwierząt - owszem. Ale na poziomie bakterii…
Mają być duże.
Chcesz wydać furę forsy, żeby zobaczyć kolonie bakterii.
Bakterie są super. Czemu nikt ich nie docenia?
Bo są mało kontaktowe.
Zaczekaj, znajdę jakąś kolonię riftii.
Gdyby nie mikroby, tych krewetek by tu nie było.
Żywią się bakteriami. Ale przecież nie dam mamie bukietu bakterii.
Bukiet rurkoczułkowców, to co innego. Spójrz tylko. Są piękne.
Jim ma rację.
To dzięki tlenowi na Ziemi powstały organizmy wielokomórkowe.
I choć chemosynteza zastępuje energię słoneczną,
wiele procesów biologicznych wymaga istnienia niezwiązanego tlenu.
Ten zaś jest produktem fotosyntezy i pochodzi z powierzchni Ziemi.
Czy na Europie może być tlen?
Księżyc ten znajduje się w potężnym polu magnetycznym Jowisza.
Powierzchnia Europy bombardowana jest cząsteczkami,
które mogą rozbijać cząsteczki lodu
na nadtlenek wodoru czy tlen.
Gdyby cząstki tlenu dostawały się do oceanu przez szczeliny w lodzie
lub zostały wtłoczone pod lód przy uderzeniach meteorytów,
mielibyśmy brakujący element układanki.
I tu wracamy do próbek z okolic źródeł hydrotermalnych.
Próbujemy odtworzyć w laboratorium warunki panujące na powierzchni Europy.
To są skały z dna oceanu.
Przygotuj je do zbadania. Może na razie małe kawałki.
Oto Europa w pigułce.
Na dole mamy komorę próżniową.
Wtłaczamy płynny azot, powstaje powłoka lodowa,
słowem tworzymy warunki jak na powierzchni Europy.
Na górze jest działo elektronowe.
Daje efekt zbliżony do oddziaływania pola magnetycznego Jowisza.
Potężnego pola magnetycznego.
Co w takim środowisku stanie się z żywymi organizmami?
Umieszczamy w zbiorniku bakterie znalezione na dnie oceanu
i bombardujemy elektronami.
Tworzy się biochemiczna miazga, genetyczne złomowisko.
Porównanie nie jest absurdalne. Idziesz na złomowisko i co widzisz?
Tu opona, tam porzucona kierownica.
Wiesz, że kiedyś to był sprawny samochód.
Wysyłając sondę na Europę, musimy umieć interpretować znaki,
które tam odnajdziemy. Rozumieć język cząsteczek, związków.
Porównywać pewne układy z tym, co stworzyliśmy w laboratoriach.
I z tego wyciągnąć wnioski dotyczące życia w oceanie Europy.
MENEZ GWEN GRZBIET ŚRODKOWOATLANTYCKI, 920 M
Menez Gwen to podwodny wulkan.
To niezwykłe miejsce. Aż się tu roi od źródeł hydrotermalnych.
Wszędzie pełno gorącej wody.
- I jak? - Niesamowite miejsce.
Płyn jest całkowicie przejrzysty.
A to oznacza, że woda nie jest aż tak gorąca.
To miejsce jest jak ze snu.
Chłodniejsze źródła nie są aż tak toksyczne.
Stąd znacznie więcej tu „gości”.
Razem z nimi pojawiają się drapieżniki.
Wszędzie tu mamy płyn hydrotermalny.
Gdyby się udało pobrać stąd próbkę…
- Mir 1, tu Mir 2. - Słyszymy was. Odbiór.
Jim, robot gotowy.
Jazda, Jake.
- Wszystko w porządku? - Chyba tak.
Praca z Jake'iem jest fantastyczna.
Bo to przecież daleki przodek robotów,
które kiedyś będą badać oceany na innych planetach.
Powinniście móc pobrać próbki u podstawy komina.
- Nie wygląda na chłodne. - Jak płonące drzewo.
Większość płynu idzie stąd.
- Da się podejść bliżej? - Robię, co mogę.
Weszliśmy w jakiś prąd.
- Chciałeś bliżej, proszę. - Ostrożnie.
Chyba wszedł w strumień.
Wycofaj się, Mike. Jesteś dokładnie nad źródłem.
Nadal w nim siedzimy?
Naprawdę chcesz wiedzieć?
Dobrze idzie. Jeszcze trochę.
Spokojnie. Bez nerwów.
Musimy się śpieszyć.
Chyba się udało.
Mamy próbkę z samego szczytu komina.
Tylko dobrze ją zabezpieczcie.
Wracamy do domu.
Jake nieźle się przypalił.
Tylko w tych dwóch miejscach. Reszta chyba nietknięta.
To była niezła zabawa.
Praca z Mike'iem jest fascynująca. Jak nikt zna się na robotach.
Nie sądziłam, że przygotowanie Jake'a wymaga tyle pracy.
Do góry. Jeszcze trochę.
Robot musiał być mały, żeby się zmieścił w luku Mira.
Musiał mieć własne źródło zasilania.
Steruję nim z łodzi za pomocą joysticka i laptopa.
Wiązka światłowodowa.
Umożliwia błyskawiczne przesyłanie sygnałów do łodzi i z powrotem.
Tak się z Jake'iem porozumiewamy.
I tak steruję jego kamerą.
Robot umożliwia nam zdalną obserwację.
Czujemy się, jakbyśmy byli poza naszą łodzią.
- A może da się jeszcze bliżej? - Jest przepiękna.
W życiu czegoś takiego nie widziałem.
Zobaczyła nas.
Próbuje nam ukraść chwytak.
Bomba. I kto tu kogo złapał?
To nie był przypadek.
Pierwszy raz zdarza mi się, żeby zwierzę świadomie dotykało chwytaka.
Prawdziwe „Bliskie spotkania”.
Jakbym podał sobie ręce z mieszkańcem innego świata.
To jedno z najbardziej niezwykłych zdarzeń w mojej karierze naukowej.
Kiedyś zapewne możliwe będzie badanie pozaziemskich oceanów.
Kiedy już nauczymy się pracować w ekstremalnych warunkach tu, na Ziemi,
łatwiej nam będzie się przygotować do wyprawy w głąb oceanu Europy.
Taka misja będzie wielkim wyzwaniem zwłaszcza dla robotów.
Podczas lądowania naukowcy będą bardzo daleko od sondy.
Nawet gdybyśmy umieli podróżować z prędkością światła,
dotarcie z Ziemi na Europę zajęłoby ponad godzinę.
Sonda musi więc radzić sobie sama.
Musi umieć analizować ukształtowanie terenu
i znaleźć dogodne miejsce do lądowania.
Teraz trzeba się przebić przez lód.
Jak? Topiąc go. Czubek sondy będzie ogrzewany przez reaktor.
Lód na Europie może mieć grubość 5-25 kilometrów.
Tydzień po tygodniu, sonda będzie „przetapiać się” przez warstwę lodu.
Aż wreszcie…
Co zrobimy, gdy już dotrzemy do powierzchni oceanu?
Tu wkracza do akcji autonomiczny pojazd podwodny.
Kolejny inteligentny robot, potrafiący samodzielnie nawigować.
Europa ma wewnętrzne źródło ciepła. Może są tam też źródła hydrotermalne.
Gdyby do tego istniały odpowiednie związki chemiczne…
Znalezienie życia w pozaziemskim oceanie miałoby ogromny wpływ na całą ludzkość.
Ale najpierw musimy do takiego oceanu dotrzeć.
Niezbędne umiejętności możemy zdobyć tylko tu, na Ziemi.
Aparat badawczy jest jak mięśnie. Musisz go ćwiczyć, wtedy się rozwija.
Jeśli istnienie wody jest konieczne, by powstało życie,
musimy wykorzystać całą wiedzę wyniesioną z badań ziemskich oceanów
i podzielić się nią z naukowcami z innych dziedzin. Woda jest kluczem
do rozwiązania zagadki życia.
Odkrycie życia w tych źródłach pokazuje, ile się jeszcze musimy nauczyć.
Ciekawe, jak by to było badać ocean w innym świecie?
Stań.
I tak trzymaj.
Mogłoby to całkowicie zmienić nasze pojmowanie życia.
Popatrzmy chwilę.
Cześć, ślicznotko.
Dotarliśmy do stacji zgodnie ze współrzędnymi.
I mamy nowych przyjaciół.
Nie wiemy, co nas tam czeka.
Ale się dowiemy.