Grootvader zei dat 't griekse woord voor ‘droom,’ verborgen zit in het woord ‘boeren’.
Aanvankelijk lette ik er niet op Ik kende enkel deze 2 dingen.
Jaren later, besefte ik dat hij het over eten en verhalen had.
Beide vereisen een zekere finesse om beter te worden.
Tot zover de voorstelling.
Ik zie ofwel iets onbestaande ofwel onzichtbaar.
Wanneer is de inkt vervangen? - Juist voor je aankwam.
Het staat op hoge resolutie. - Het probleem is de kleur.
Met wat ik zie zouden we een
Nobelprijs moeten krijgen of een nieuwe printer.
Dat is het voor dit semester.
Overmorgen vertrek ik dus zie in jullie volgend jaar.
Hopelijk gaat het allemaal goed. Ik wacht op jullie thesis.
Fanis mijn jongen, hoe gaat het ermee?
Dokter.
Hoe heb je me gevonden? - Heel Faliro spreekt over jou.
Kom... kom, ga zitten.
Scheelt er iets?
Ik ga je iets zeggen wat ik beter niet zou doen, maar ja...
Wat is er, Dokter?
Je grootvader is op komst.
Wanneer? - Donderdag.
Maar ik vertrek donderdag.
't Was als verrassing bedoeld, maar...
...ik hoorde van je vertrek dus heb ik me gehaast.
Fanis, je zou hem moeten verrassen.
Ik zal naar de luchthaven gaan en jij kan thuis wachten.
We zullen z'n oude vrienden bellen en jij kan aperitiefhapjes maken...
...dan hebben we een welkomstborrel.
Herinner jij je nog hoe je als kind ganse nachten kookte?
Dus grootvader zit hier en zijn vrienden hier...
Nee, grootvader moet hier zitten.
Dat lijkt op het Laatste Avondmaal... Nee, grootvader moet hier zitten.
Goed... En nu, grootvader zijn vrienden...
Grootvaders vrienden zijn een speciale kliek, want ze zijn van Istanboel.
Het verleden scheidde hen zowel historisch als biologisch.
Kan je me de weg naar de Halcyonestraat wijzen?
Eerst en vooral, zijn ze ‘gemagnetiseerd’.
Het is als een kompas dat met elke geografische vraag...
...hun identiteit her-oriënteert.
Wie ze zijn, hun oorsprong en waar ze naartoe gaan.
Daarlangs. - Dank u...
Deze eigenschap is verbonden met hun eetgewoonten.
Meestal gaat eten over het gevoel voor smaak en geur.
Voor grootvaders vrienden gaat het ook over beeld en geluid.
Hallo allemaal. Jullie zijn allemaal tegelijk aangekomen. Kom binnen.
Makkelijk gevonden? - We komen van de Thisseasstraat.
Maar de Thisseasstraat is niet naar daar, dat is naar ginder.
Hij heeft gelijk, zó zijn we gekomen.
Doen we een toost op grootvader?
Waar is hij dan? Wat laat, zou ik zeggen.
't Vliegtuig landde een uur geleden, dus...
Het zal een grote verrassing zijn. - Hij heeft jullie zo lang niet meer gezien.
Ik vrees bepaalde geluiden net voor een maaltijd.
Elke grote gebeurtenis in mijn leven begon met het geluid van de deurbel,
of het rinkelen van de telefoon.
Ja... Dokter...
Is hij er niet? Hoe, hij is er niet?
Misschien is hij verdwaald...
Wat?
Waar is het gebeurd?
Constantinopel (Istanboel), 1959
De Voorgerechten
Om het over onze keuken te hebben, Je moet met de kruiden beginnen.
Ik leerde de eerste kruidengeheimen in grootvaders winkel...
...op de oostelijke oever van de Bosporus.
Goeie dag, Mr. Vasilis. - Dorothea, waar kan ik je mee helpen?
Ik zou wat komijn willen, gedroogde vis en wijnbladeren...
Eén lire, a.u.b.
Zoveel? - Ik ga gehaktballen maken.
Pantelis gaat er ook zijn. - Met de familie?
Gebruik dan geen komijn. - Wat dan wel?
Kaneel...
Mr. Vasilis, we doen nooit kaneel in gehaktballen.
Dorothea, luister naar me...
Soms moeten we het foute kruid...
...gebruiken om het gewenste effect te krijgen.
Voeg eens iets anders toe...
Komijn is een sterk kruid, Het doet mensen dichtklappen.
Kaneel doet mensen in elkaars ogen kijken.
Als je ‘ja’ wil zeggen, dan doe je er kaneel bij.
Dank je, Mr. Vasilis.
Waar is mijn pyjamabroek?
Liggen ze niet bij je pyjamavest?
Ik vind ze niet. - Ik heb ze bij elkaar gelegd...
Wacht... Ik kom eraan.
Kruiden waren aanleiding tot de grootste oorlogen...
...eentje veroorzaakte ik...in ons eigen huis.
Nog kaneel? - Natuurlijk niet.
Moet ik jou of mijn neus geloven? Ik weet hoe kaneel ruikt.
Ik zeg het je, er zit geen kaneel in.
Ik heb het je zo vaak gezegd. Kaneel en gehaktballen dat vecht.
Maar jij luistert alleen naar je moeder. - Ze was de beste kok.
Mijn moeder was de beste kok in Tsihangir.
Je doet er pas kaneel bij als 't vlees van 't vuur is.
In die tijd had je geen koelkast en gebruikte dan kaneel als bewaarmiddel.
Wij waren 't eerste gezin met koelkast Van de amerikaanse consul gekregen.
Met zoveel Amerikanen in de buurt, waarom ben je dan met mij getrouwd?
Als ik de keuze had, denk je dat ik dan met jou getrouwd was?
De discussies waren onbenulligheden van historische waarde.
Wat weet je van Paleologos?
De boeken staan er vol van.
Spreek niet over hem en geschiedenis met de kinderen erbij, O.K.?
Ik heb nooit gehoord dat Paleologos gehaktballen met kaneel at.
Grootvader zei dat 'Astronoom' verborgen zat in 't woord 'Gastronoom'.
Dus, mijn astronomielessen waren ook voor een deel kruidenleer.
Ik praat, jij proeft en denkt, O.K.?
Vooruit... Peper, warm en het brand...
De zon...
Wat ziet de zon? - Alles.
Juist. Daarom is peper goed in elk gerecht.
Dan hebben we Mercurius, Het is er ook heet...
...en dan Venus.
Kaneel...
Venus was de allermooiste vrouw
Daarom is kaneel zoet en bitter, zoals alle vrouwen.
Dan hebben we De Aarde. Wat hebben we op Aarde?
Leven...
Juist, er is leven op Aarde.
En wat hebben we nodig om in leven te blijven?
Voedsel...
En wat maakt eten pittiger? - Zout...
Ons leven heeft ook zout nodig.
Zowel voedsel als het leven hebben zout nodig om smaakvoller te zijn.
'‘s Zondags zouden de families samenkomen voor een culinair feest.
Alle vrouwen zouden helpen, zelfs tante Elpiniki, die Parkinson heeft.
Tante Eleftheria was de meest competitieve...
...zij kende alle geheimen van een uitzonderlijke schotel.
Eerzuchtig als ze was, gaf ze ons haar recepten...
...maar nooit helemaal juist.
Ik zal het je zeggen, maar niet verder vertellen.
De ui lichtjes in olie bakken. - Dat weet ik...
De bladeren moeten een nacht trekken. - Dat weet ik ook.
Eens als de vulling klaar is...
...doe je er wat 'kisa mamout' bij
Is dat niet bitter?
Op zich wel, maar het is uitstekend voor overheerlijke dolmades.
Tracht je ons te vergiftigen? - Ik volg haar orders.
Maar je deed er netels bij. - Neen, het was 'kisa mamout.'
Dat is wat moeder ons gaf tegen acné.
En waarom zei ze me dan, dit in de dolmades te doen?
Het meest keek ik uit naar een verloving in de gemeenschap.
Essentieel om tot een huwelijk te komen...
...was de bruid haar 'initiatie' in de keuken van Constantinopel.
Niet bang zijn. Het is al dood.
Maar het zal lekker zijn. Ze zullen hun vingers aflikken.
Ten eerste voegen we de specerijen toe. - Altijd look en ui 'verbergen'.
Emilio zegt dat de vrouwen in Marokko look ‘verstoppen’ in vlees.
Tante, zwijg.
Oregano is alles wat het nodig heeft...
...en als je een snuifje nootmuskaat toevoegt...
Het zal zondag feest zijn.
Kom binnen, Osman Bey. Hoe gaat het?
Goed. En met jou Mr. Vasilis?
Goed. Je ziet er vandaag goed uit, Mustafa.
Wanneer kom je eens met Fanis spelen?
Na het besnijdenisfeest, zal ik hem brengen.
Wat wil je later worden?
Dokter... - Officier in het leger.
Allebei leuk, maar ik reken erop dat Mustafa een legerarts wordt.
Waar kan ik je mee helpen? - Oesters...
Ik heb veel diplomaten uit Ankara uitgenodigd voor het feest.
Wees gerust, Osman Bey.
Zorg er voor dat het een grote soort oesters is.
Je weet, ik reken op je...
Die diplomatieke ontmoeting is erg belangrijk voor mij.
Ziet het er niet goed uit, Osman Bey?
Er is een nieuwe crisis met Athene...
Eens zien wat erin de meeting bediscussieert gaat worden?
Relaties zonder meningsverschillen zijn als huwelijken zonder muziek.
Wij prijzen Allah als we eten, en jullie?
Daar mag je niet komen, jongen.
Jij... luistert alles op door verhalen te vertellen bij het eten...
Wat kunnen we eraan doen? Dat is hoe het voor ons moest zijn.
2 Jaar later...
De tijd ging verder en terwijl wolken de volwassenen hun gezichten bedekten...
...straalde dat van mij...
...want ik was verliefd op Saime...
...de dochter van Mevr. Aise, moeder haar beste vriendin.
Ga met Fanis spelen.
Wat eten we vandaag? - Gehaktballen...
En wat ga je er in doen?
Gehakt, broodkruimels, look, zout en peper...
Dat gaat niet lekker zijn. - Waarom niet?
Gehaktballen hebben iets extra nodig om goed te smaken.
Wat? - Het is een geheim ingrediënt.
Zeg het me...
En wat ga je voor mij doen? - Ik zal voor je koken.
Ik kan ook wel koken.
Wat wil je dat ik doe?
Dans voor mij...
Het geheim voor pittige gehaktballen is...
Echt?
Anjers groeien in Mycene...
Rozen, in Delfi...
Oregano, in de Acropolis...
Geografie is magie en de beste plaats om het te leren is dicht bij een vuurtoren.
Bij de vuurtoren, het kompas draait wild in 't rond...
...en de lucht magnetiseert zowel de ogen als de geest.
Mijn leraar in liefdeszaken was oom Emilios, een kapitein.
Hij was degene die de nieuwste dingen uit het buitenland meebracht.
Hij was het die ons een 'doudouklou' kocht, een hogedrukpan...
Deze kaart is van de Acropolis...
...deze uit San Paolo en deze uit Hamburg.
In Athene snijden vrouwen ui zo. In Hamburg zo...
Maar als een vrouw je gestoofde mosselen maakt,
betekent het dat ze op verliefd je is.
Ik ontmoette er één tijdens deze trip...
Haar naam was Zozo, ze maakte de beste mosselen in heel Piraeus.
Waarom huw je haar niet? - Ze kookt alleen mosselen.
Savva, vlug, er is iets mis met de 'doudouklou'.
De boom in met die drukpan. - Rustig, oompje...
Door de shock, was tante Elpiniki genezen van haar Parkinson.
Mosselen doen me altijd aan de hammam denken.
Oom Emilios ging er altijd naartoe, als hij terug kwam van een reis.
Ik hoorde de ouderen hun ziel openen, zoals mosselen doen als ze stomen.
Hoe is het ermee, Emilios?
Er zijn problemen in Cyprus en ze zeggen dat er iets 'kookt' in Athene.
Dat zeggen ze altijd en er gebeurt nooit wat.
Ik realiseerde me dat er andere dingen dan eten 'gekookt' konden worden.
Een paar dagen geleden kwam Osman Bey langs en hij rook naar look.
Als een diplomaat naar look ruikt, zijn er problemen op komst.
Aidin Bey kwam ook langs, iets wat me niet zinde.
'Het gaat niet goed, Mr. Michalis...'
'Je moet voorzichtig zijn.'
'Is je schoonzoon geen Grieks staatsburger?'
Shh... het kind...
Voor zover ik me kan herinneren, bleven ze hetzelfde herhalen.
De Turken zullen je deporteren, Turken zullen dit doen en dat doen...
Ze praten en praten, maar het is toch goed, niet?
Emilios jij was varen tijdens de gruwelijkheden van 1955.
Jij was er niet toen mijn winkel platgebrand werd.
Ik verkoop alles en ga naar Griekenland. Ik heb rust nodig.
De gedachte aan vertrekken, doet me hier pijn...
Ik zag Thrasyvoulos in Athene. Stuurde hem wat RX-platen om te bekijken.
We gingen een nachtje uit, in Athene en praatten...
...over Istanboel en die goede oude tijd...
Zou het niet beter zijn, als ze er nu hier konden over praten?
Mijn overleden vrouw zei dat als je ergens weg gaat...
...moet je praten over de plaats waar je naartoe gaat...
...niet over de plek die je achterlaat.
Ik ben ook zo iemand.
'Weggaan' betekent ergens anders naartoe gaan, in ons geval was dat Griekenland
Eerst dacht ik dat Griekenland Amerika was.
Al vlug, leerde geografie me anders.
ALLE GRIEKSE BURGERS WORDEN GEDEPORTEERD
Dit is Radio Istanboel, met het laatste nieuws.
Verdere spanning tussen Turken en Grieken...
...als resultaat van recente rellen in Cyprus.
Ondertussen, worden de gedeporteerde griekse burgers...
...op de hoogte gebracht van de confiscatie van hun eigendommen.
Je luistert naar Radio Istanboel.
Voorgerechten zijn als verhalen die over verre reizen vertellen.
Geuren en aroma’s verleiden je zintuigen...
...en bereiden je voor op een avontuurlijke reis.
Daarom dat 't griekse woord voor 'terugkeren'...
...in 't woord 'draaien' zit...
...welk, dan weer verstopt zit in het woord 'voedsel'.
Mr. Savvas Iakovidis? - Ja...
We zijn van Immigratie. Kunnen we jou spreken?
Kom binnen...
Ga zitten...
Mr. Iakovidis, ik vrees dat ik slecht nieuws heb.
Uw verblijfsvergunning kan niet verlengd worden.
Maar waarom? Wat heb in misdaan?
Je hebt niets gedaan, het is niet jouw schuld.
Makarios is de schuldige van alles.
Onze turkse broeders daar, lijden elke dag meer.
Jou schoonvader en zijn vrouw kunnen blijven.
Zij zijn turkse burgers... Maar jij zal moeten vertrekken.
Wel, over een week, wachten we jullie op aan de deur.
Enkel persoonlijk spullen meenemen.
Het transportmiddel kan je dan kiezen...
...en we zullen je er naartoe escorteren.
Attentie. De trein naar Athene vertrekt over 5 minuten.
Alle passagiers worden vriendelijk verzocht in te stappen.
Niet wenen... Weet je nog wat we zeiden?
Over 2 maanden kom ik op bezoek...
...en kunnen we samenzijn in Griekenland.
Ik zal Saime ook meebrengen dan kan je van daar naar de sterren kijken.
Als ik te laat ben, denk er dan aan om naar de sterren te kijken, waar je ook bent.
Hoog in de lucht, zijn er dingen die we kunnen zien...
...maar, er zijn ook dingen die we niet kunnen zien.
Praat altijd over dingen die anderen niet zien.
Mensen houden van verhalen over dingen die ze niet kunnen zien.
Hetzelfde met eten. Vind je het erg dat je het zout niet ziet, als het eten lekker is?
Natuurlijk niet. De essentie is het zout.
Ik geef je dit, zodat je me zal herinneren.
Als ik naar Griekenland kom, zal jij koken en ik zal voor je dansen.
Ik ben bang voor mensen in uniform.
Politie, militairen, transport- politie, brandweermannen...
...maar nog het meest, immigratiefunctionarissen.
De dag dat we Constantinopel verlieten, 'verwonden' die mensen in uniform...
...al onze povere bezittingen met kalkmarkeringen.
Ze verzamelden de markeringen van elke gedeporteerde.
Terwijl de Turken ons wegstuurden als Grieken...
...ontvingen de Grieken ons als Turken.
Goede morgen.
Hoi. Mag ik?
Daar ben je.
En?
Toen we gisteren hoorden dat hij ziek was...
...herinnerde ik me dat ik een RX-foto kreeg met een briefje erbij...
Wacht... Hier is het.
'Beste Thrasyvoule, Ik stuur je deze RX-foto'
'dan kan ik als we elkaar weerzien jouw mening eens horen'.
'Vertel mijn kennissen niets. Als ik niet kom...
...geef dit aan Fanis'.
Grootvader...
Deze keer dacht ik écht dat hij zou komen. Ik was zeker.
Wat kunnen we doen? Dat is het lot.
Maar jij... maar jij hebt de wereld rond gereisd en bent hem nooit gaan opzoeken.
Waarom mijn zoon?
Athene, 1964
Hoofdgerecht
Wie leerde je over koning Voulgaroktonos?
De boeken staan vol van hem en hij at gele staarttonijn.
Waar leerde je over tonijn? - In Constantinopel hadden we de beste vis.
Zeker, als de Bosporus overstroomde kwam de vis gewoon door het raam.
De vissers brachten ons de beste vis. - En waar zijn die nu?
Ik vergeet, jij vergeet, hij vergeet...
Wij vergeten, jullie vergeten, zij vergeten...
Hoi, jongen... - Wat eten we vanmiddag?
Bonen... - Alweer?
In bonen zitten veel vitaminen. Was je, ik heb nieuws voor jou.
Als je je niet wast, vertel ik het je niet. - Mijn handen zijn proper.
We kregen een brief uit Constantinopel Er staat iets in voor jou.
Over twee weken komt je grootvader.
'Beste Fanis ik mis je enorm'
'Je grootvader zegt dat ik met hem meekan als hij naar Griekenland gaat.'
'Jij kookt voor mij en ik dans voor jou'.
'Jouw vriendin, Saime.'
De muskaatnoot doet wonderen voor de Imam, waarom deed je 't erbij?
Dat is voor morgen. Papa vast.
Maar waarom maakte jij dat vorige nacht klaar?
Heilige....
Sultana, maak je een grap? - De aubergines zaten in een zakje.
Vertelde jij me niet dat tante Efterpi slaapwandelt?
Slaapwandelen is erfelijk. Je wordt wakker en kookt.
Goeie God...
Maar ik doe nooit muskaatnoot in 'Imam'.
Het is de beste Imam die ik ooit at. - Maar ik heb het niet klaar gemaakt.
Fanis, wordt wakker...
Het vliegtuig kan ieder moment landen. - Ik ga niet.
Hoezo? Wil je er niet bijzij om je grootvader te verwelkomen?
Ik blijf hier en help mijn tantes.
Vertel eens jongen... was jij vannacht in de keuken?
Grootvader zal hier zitten... en zijn vrienden... daar beter niet...
Hij zal naar de keuken kijken, hier...
Nee, 't zou Het Laatste Avondmaal wel lijken...
Nee, dat is de beste plaats. Goed, heel goed...
Ze zijn er.
Ik zie hem.
Met jou kookkunst voel je altijd dat er iets ontbreekt...
...niet in het eten maar bij hen die rond jou zitten.
Die dag, waren zowel grootvader als ik niet aan tafel.
Toch raar, grootvader keek zo uit naar deze trip.
Misschien hielden de Turken hem tegen in de luchthaven.
Ze hielden eens een vriend tegen en ondervroegen hem 3 uur.
Hij had 12 kilo armeense pasta in zijn tas...
Was hij Armeniër?
Eigenlijk, dacht ik dat hij jood was. - Maar die eten dat toch niet.
Wat heeft dat met smokkelen te maken?
Hallo... Vader, alles goed? Wat is er met je gebeurd?
Mensen uit Constantinopel hebben de...
...gewoonte zichzelf te slaan bij slecht nieuws.
Hoe is dat gebeurd?
Hij hoest... Dat klinkt niet goed.
Verzorg je goed...
Wat zei hij?
Hij werd wakker met keelpijn...
En hij had wat diarree en miste de vlucht.
Hij had altijd diarree, hij zat heel z'n leven op de pot.
Totdat we huwden was hij normaal, hij ging 2 keer per dag
Toen, begon hij vaker te gaan.
Als zij 6 keer per dag kookt, wat had je gedacht?
Ik denk dat er wat mis is met papa.
Wanneer komt hij nu? - Zodra hij weer beter is.
Om de jongen gerust te stellen. - Waar is Fanis eigenlijk?
Mijn schatje. ik ben triest vandaag...
Ik wachtte op jou samen met mijn grootvader.
Ik had iets gekookt wat jij lekker zou vinden.
Dit is uitzonderlijk.
De jongen maakte het, hij heeft talent.
Leid hem op tot chef in Frankrijk. - Zijn vader wil het niet.
Een zevenjarige opgesloten in de keuken. - Ieder kind heeft zijn obsessie.
Hoezo een obsessie? De jongen is OK...
Het gaat er niet om dat hij kookt,
ik maak me zorgen omdat hij zo goed kookt.
Op zijn leeftijd, dat is toch niet normaal.
De dochter van Evanthia deed dat ook en zit nog steeds in een gesticht.
Goeie God, zwijg er over....
Sauzen leiden smaak naar overdrijving.
Als mensen geen saus bij het eten hebben, “sauzen' ze de conversaties.
Herinner je Evanthia's dochter? - Natuurlijk, ik herinner het me.
op haar zevende was ze de beste kok van de stad.
Ze zit nog steeds in het gesticht.
Volgens de priester was ze bezeten. De duivel kookte.
Mijn complimenten, het is heerlijk.
't Is een specialiteit, door onze zoon bereid.
In onze buurt zijn er veel Turken zoals jij.
We zij geen Turken, we zijn Grieken uit Constantinopel.
Mijn man werd gedeporteerd, we zijn Grieks Orthodox.
Breng de jongen ter communie, hij blijft dan voor de catechismus.
Fanis moet uit die keuken. Kookte onze Heer Jezus?
Nooit, Hij zorgde enkel af en toe voor brood en wijn.
Zal ik nog wat meer opdienen Vader?
Slimme zoon Mr. Iakovidis, maar ik maak me ergens zorgen over.
Hij zit elders met zijn verstand. Hij volgt de les niet, hij is afgeleid.
Waar studeert hij thuis?
In de keuken...
We zitten daar meestal.
Ik denk dat hij daar weg moet.
Eten en aroma’s beletten hem zich aan te passen aan 't griekse leven.
Weet je dat hij alleen met meisjes speelt?
Hij zit in het midden en kookt voor hen... Kijk, ook nu weer...
Geef hier, nu.
Ik zei, nu. - Ik wil niet.
Wil je een mietje worden? Jongens van jouw leeftijd spelen andere spelletjes.
Ik wil geen andere spelletjes.
Fanis, beloof dat je met jongens speelt, kijk wat ik voor je heb.
Ik doodt niet graag vogels. - Maar je zal je eigen 'vogeltje' doden.
Je bent nog te jong om met meisjes te 'spelen'.
Als je oud genoeg bent, neem ik je...
Nee, nee, nee.
Vanaf nu, mag er niemand meer in de keuken, zelfs ik niet...
...alleen je moeder, verstaan?
Mijn liefste vriendin, je hebt al zo lang niet meer geschreven.
Ik heb je postkaarten ontvangen en ze zijn echt mooi...
Mijn liefste vriendin...
De tijd vloog en vrienden en verwanten uit Istanboel kwamen op bezoek...
...met allerlei nieuws.
Dat jaar bracht oom Emilios onze eerste mixer mee.
tante Elpiniki was zo blij ze knuffelde de mixer zelfs...
...en daardoor kreeg ze terug Parkinson.
Waar is de jongen? - In de badkamer.
Het lijkt of hij er al lang zit.
Sinds 2 jaar. Hij komt er alleen uit om naar school te gaan.
Hij luistert niet naar ons. Iemand moet eens goed met hem praten.
Fanis jongen, hoe gaat het met jou? - Alles goed...
Grootvader vroeg me om jou de groeten te doen...
...en te vertellen dat hij binnenkort komt, zeker weten.
Ik was het bijna vergeten, een tijdje...
...geleden kwam er een vriendin van jou langs...
Hoe was haar naam alweer? - Saime...
Herinner je haar nog wel?
Hij herinneren?
Ze kwam met haar moeder langs om afscheid te nemen van grootvader.
Ze gingen weg omdat haar vader nu in Ankara werkt. Heeft ze geschreven?
Ze heeft al 2 jaar niet meer geschreven. - En je herinnert je haar nog?
Hou je niet van griekse meisjes?
Zijn klas zit vol mooie meisjes, maar hij kan haar niet loslaten.
Je moet haar vergeten, zet haar uit je hoofd.
Hoe lang ga je nog volhouden? Ze is je al lang vergeten.
ATHENE – THESSALONlKl - ISTANBOEL
Daar is hij. Waar zat je?
Word wakker en kijk wie er op jou zit te wachten.
Als straf voor mijn ontsnappingspoging,
kreeg ik de verplichting om mijn angsten bedwingen.
21 april 1967... De dag dat de Griekse Militaire Junta aan de macht kwam.
Mijn vader was overtuigd dat ik om Saime te vergeten...
...ik iemand moest worden in uniform.
We wensen je een Zalig Kerstfeest.
Kom eens hier, jongen...
...100 drachmen? Niemand gaf zoveel...
Ik doe de Scouts altijd een grote gift.
Heb je er suiker bij gedaan?
Zijn jullie van Instaboel?
Daarom... In Aidini gebruikt mijn moeder alleen kaneel.
Wat hebben we hier? Is de jongen voor mij?
Laat hem gerust.
Doe verder, er wachten klanten.
Blijf in de buurt en help me wat, want jij kent wat van koken.
Neem de lepel, ik zal de tomaten vullen.
Ik was 5, toen de Turken in Aidini kwamen...
Mijn broer was ouder.
De laatste keer dat ik hem zag, was hij net als jij gekleed.
Als ik een scout zie, word ik emotioneel en geef iets extra.
Barbara, kom je eens? - Wat nu weer?
Kom gewoon.
Ah, die gierigaards, altijd dat gekibbel en onderhandelen
Ze hebben het meisje gezien, zo wulps.
Kook in een bordeel....
...ik kan me niet voorstellen hoe mijn zoon dat zou doen.
Dat zijn de scouts voor jou...
Die gaan zogezegd op kamp. In de bergen om te leren knopen.
Maar zijn ze niet net Daarom scout geworden?
Ze leren hen russische knopen.
In plaats van vaderlandse trots, sturen ze hun naar het bordeel.
We zijn vredelievende mensen uit Constantinopel.
We weten ervan, Mr. Iakovidis...
...we weten dat je een patriot bent maar je moet je ogen open houden.
Je moet je zoon tegen 1000 verleidingen beschermen.
Ik zal je wat adressen geven waar de jongen regelmatig naartoe moet gaan.
Ten eerste, de Koninklijke Tuinen, en de paleizen...
...dan het oorlogsmuseum.
Hij moet over de Griekse strijd leren, een patriot worden.
2 maal per week na het ontbijt...
Natuurlijk...
...ik ergerde me meestal als mannen in uniform vader dezelfde vragen stelden...
Hoe lang is 't geleden dat je familie uit Turkije hier was?
Wanner was dat? Hoe lang is het geleden?
Uit Constantinopel bedoel je? Dat is nu 4 jaar geleden.
Welke taal spreek je thuis? - Grieks natuurlijk.
Maar met wat turks dialect?
Maakt dat wat uit?
Natuurlijk, daardoor gaat hij fouten maken.
Kolokotronis is geen werkwoord maar een griekse...
...nationale held van tijdens de revolutie.
Je moet iets doen om dit gevoel voor etnische trots aan te wakkeren.
Onze helden moeten in zijn geest verheerlijkt worden.
Een paar jaar later...
Wat zie ik hier?
Welkom, mijn kleine Turk.
Groeten aan de chef. Net op tijd, jongen.
We zouden je sowieso niet laten vertrekken.
Je gaat verder met Litsa, als het middagmaal klaar is.
De hoofdschotels in onze keuken doen je terugkeren naar je jeugd.
Je wordt ineens ondergedompeld in de kok zijn genereuze aanbod...
...met de toestemming te genieten van de rit.
Tot je de telefoon hoort rinkelen, of de deurbel...
...of een boodschap.
Deze morgen zijn de turkse troepen zonder aanleiding...
...zonder waarschuwing Cyprus binnengevallen.
Alle internationale wetten en verbonden aan hun laars lappend...
...vielen ze onze griekse en cypriotische broeders aan.
Alle krachten in Cyprus vechten tegen de invasie.
Onze keuken is gemaakt door mensen die hun bord niet leeg aten...
...ergens anders.
Iemand vraagt naar jou.
Oom.
Je ziet er goed uit jongen en het uniform zit je goed, ja?
Hetzelfde voor jou...
Ik hoor dat je het goed doet. Heb je nog wel tijd voor school?
Luister Fanis, Ik heb nieuws voor jou.
Je grootvader gaat komen.
Grootvader? Wanneer?
Dat ligt aan jou...
Aan mij, waarom? - Ik ga trouwen.
Eindelijk. Van waar is ze oom, Buenos Aires?
Ze is van Kalamata...(Griekenland)
Ze komt uit een familie van militairen.
Een gearrangeerd huwelijk?
Het eerste wat je grootvader gaat vragen is of ze kan koken.
Het enige wat Lela kan koken is een gebakken ei.
Dus, wat moet ze leren?
Grootvaders favoriete gerecht was altijd 'hunkiar beenti'.
Wees niet bang...
Het is al dood.
Weet je hoe lekker dat dat gaat zijn? hij zal zijn vingers schoonlikken.
Nu doen we de specerijen erbij...
Voor vlees verbergen we altijd een beetje look en ajuin.
Verbergen? Waarom zou ik?
Omdat het zo moet.
Wij verbergen nooit iets in onze gerechten, alles wat we toevoegen kan je zien
De lessen zullen verder gaan tot volgende week.
Tegen dat grootvader er is, moeten jullie Hunkiar kunnen koken.
Als je wil trouwen, zal je moeten leren hier en daar iets te verbergen.
Oom? - Hoe gaat het?
Man, is het hier niet warm?
Je zou eens naar de machinekamer moeten komen.
Wat is er met Anna?
Ze is niet slecht...
Uit een geode familie, militaire stock...
Kijk hier...
Amanda in Rome...
Oom, wat is dit?
Wat doen zij hier? Ik stuur grootvader postkaarten vanuit alle havens...
...en hij stuurt me RX-en om aan artsen te laten zien...
'Jij reist de wereld rond, zei hij,
laat ze overal zien om een mening te krijgen'...
Naief als ik was, liep ik alle dokters af en die lachten allemaal.
Wat scheelde er met hem? - Niets...
Een oude wonde uit 1922.
Weet jij waarom hij ze me stuurde, Fanis?
Niet om aan de dokters te laten zien, maar aan mij.
In 1955, in 1964...
...iedere keer als er een crisis was met de Turken...
Kreeg ik een RX-foto.
Kijk... Zozo...
Aan haar manier van bewegen kon je zien wat ze kookte.
Oom...
Waarom blazen we dit niet af?
Hoe je Lela ook bekijkt, je zal nooit weten wat ze kookt.
Al die jaren heb je van het leven genoten, de wereld rond gereisd...
Hoe zou je de rest van je leven kunnen...
...doorbrengen met het eten van gebakken eieren?
Fanis mij jongen, in het leven heb je 2 soorten reizigers...
Zij die op de kaart kijken en zij die in de spiegel kijken.
Zij die op de kaart kijken vertekken...
Diegenen die in de Spiegel kijken, komen naar huis.
Voor deze reis keek ik in de spiegel.
Ik heb Lela gevonden, ze is een fijne meid...
...van een goede komaf, en ik vroeg haar ten huwelijk, iets wat ik nog nooit deed.
Ik hou mijn belofte...
...en trouw met haar.
Wat is dat? - dat bestaat niet.
Waarom niet?
De meeste sterren die je ziet, bestaan niet.
We zien alleen de sporen die ze achterlieten in de tijd.
Je zou een vrouw nooit mogen vertellen dat de sterren die ze ziet, niet bestaan.
't Zou het leuker zijn, als je het over iets had dat niet zichtbaar is.
Het zout in ons eten...
Dus, ben je een kok of een astronoom?
Grootvader zegt dat 'gastronoom' het woord 'astronoom' omvat.
Nu je oom en Lela gaan trouwen, zullen we familie worden.
Ik denk niet dat mijn oom met je nicht zal trouwen.
Waarom niet?
dat stinkt, wat is dat?
Een essentieel ingrediënt voor 'hunkiar', 'kisa mamout'...
Wat jij deed is onvergeeflijk.
Je oom houdt van je en jij doet maar en verknoeit z'n toekomst.
Ik deed het voor hem. Ze is niet geschikt voor hem.
Het zou een schande zijn voor de...
...grootste charmeur om zich aan Lela te binden.
Ze zou derdegraads brandwonden krijgen, enkel door eieren te koken.
En wie vroeg om jouw bemoeienis?
Soms moet je een fout maken in een recept...
Niet met de bedoeling dingen te verknoeien.
ik deed het voor mijn oom en ben zeker dat grootvader akkoord zou zijn.
Als hij hoort dat het huwelijk niet doorgaat, komt hij niet.
Het is te hopen dat hij wel komt, zodat hier nog iets positiefs van komt.
Blijf dromen... Grootvader zal er morgen niet zijn.
Denk je dat hij voor een gearrangeerd huwelijk komt?
Ik zal jullie eens iets vertellen en knoop het eens in je oren...
Grootvader komt morgen niet en was dat ook nooit van plan.
Grootvader kwam al die jaren niet...
...omdat hij niet wou.
hij zou Constantinopel nooit verlaten.
Niemand van ons wou dat, voor geen goud in de wereld.
Constantinopel wordt 'De Stad' genoemd...
...omdat het de mooiste stad van de wereld is.
Toen we gedeporteerd werden...
...fluisterde de turkse officier in mijn oor...
...dat als ik een moslim zou worden, jij niet...
...dat we konden blijven en niemand ons iets zou doen.
Wil je weten wat me al die jaren achtervolgt?
Dat ik niet onmiddelijk NEE zij.
gedurende 5 seconden dacht ik eraan...
Mag de Heer me vergeven, het waren de vreselijkste 5 seconden van mijn leven...
Vol muziek, zonsopgangen en vertellingen...
In onze herinneringen was Griekenland mooier dan 'De Stad'...
...mooier dan wat we er vonden toen we er aankwamen.
God vergeve me...
Maar onhou dat grootvader er morgen niet zal zijn.
De Desserten
ZIEKENHUIS VOOR GRIEKEN Panagia Valouklis
Grootvader.
Ik ben het, Fanis...
Ik ben er grootvader...
Ik ben hier...
You are the Verrijzenis en de Rest van Je dienaar Vasilis.
Jezus onze Heer, we prijzen Uw grootheid...
...en Jou eeuwige Vader en Je Heilige en leven gevende Geest...
...nu en altijd tot in eeuwigheid.
God van de zielen en al de levenden...
Hij die door de dood leven gaf aan de wereld...
Geef rust aan de ziel van Uw dienaar Vasilis...
...op een zonnige en rustgevende plaats...
...waar geen zorgen en tranen bestaan...
Al zijn zonden, waarover gesproken, aan gedacht of die hij begaan heeft...
Jij liefdevolle Heer, vergeef het...
...want niemand is zonder zonden.
Vandaag besliste hij om de winkel te sluiten.
Mijn man en ik kwamen van Ankara om hem te helpen.
Hij moet erg verdrietig geweest zijn. Nee, hij was gelukkig.
En, waar is je echtgenoot.
We zijn niet meer samen.
Mustapha wou alleen zijn carrière. Dus, bleef hij in Ankara.
Hij is militair arts.
Weet je, de kaarten die je me stuurde. Ik heb ze nog altijd.
Ik heb de jouwe ook bewaard.
Ruiken ze nog steeds?
Een beetje...
Ik ben laat. Ik moet mijn dochter van school halen.
Wil je haar ontmoeten?
BOSPORUSUNlVERSlTEIT Departement Astrofysica
Mr. Iakovidis aangename kennismaking. - Insgelijks.
Je papers over zwarte gaten zijn erg populair bij mijn collega's
Bedankt.
De reden dat ik je wil spreken heeft te maken met een oude wens van mij.
Ik ben in de stad voor familiezaken.
Ik heb het gevoel dat ik moet...
Wel, om eerlijk te zijn...
Ik zou het geweldig vinden om hier een lezing te geven.
Ik ben verrast. Onze afdeling is zo klein.
Eigenlijk, nog in opbouw.
Het zou natuurlijk een eer zijn... - Het betekent veel voor mij.
Om les te geven in deze stad.
Hoelang ben je ter beschikking?
Tijd is geen probleem.
Dat is het voor vandaag.
Om te shoppen: de grote bazaar is tot zes uur open.
En de haman is op 2 minuten lopen.
OK?
Allemaal bedankt en nog een leuke namiddag.
Bedankt, juffrouw.
Excuseer.
Ja?
Ik heb besloten een tijdje toerist te zijn.
Wat kost een persoonlijke rondleiding?
Ik zal je niets aanrekenen, maar...
wat ga jij voor mij doen?
Voor je dansen?
Ik blijf mensen zien met dozen snoep.
Oude mensen.
Op weg om de eerste twee smaken van het leven te schenken.
Melk en suiker.
Ah. - Wat?
Zondag is het Aise haar verjaardag.
Ik moet een taart maken.
Als je er nog bent, ben je uitgenodigd.
Waarom kwam je al die jaren niet terug, Fanis?
Ik probeerde een keer.
Maar een paar tanks hielden me tegen.
Ik was bang.
Van mij?
Van het moment om weer te moeten vertrekken.
Ik danste jarenlang, wachtend opdat jij voor mij zou koken.
Nu is het je moment.
Na het feest.
Vandaag ben ik uitgenodigd als gastrofessor aan de Bosporus Universiteit.
Dit is geweldig!
Maar kan je?
Ik aanvaardde het.
Maar jij moet beslissen.
Ik?
Na het feest.
In onze keuken zijn de desserten het slotwoord van elk sprookje.
Op het einde worden de held zijn angsten bewaarheid...
Desserten verzachten de geluiden die een feestmaal verstoren.
Ik nam de trein en ben onmiddelijk gekomen.
Ik wou haar verjaardag niet missen.
Ik wist niet dat je bezoek had, anders had ik je iets laten weten.
Dit is Fanis. Mr. Vasilis zijn kleinzoon.
Ik hoorde van je verlies.
Aanvaard mijn medeleven.
Bedankt.
We ontmoetten mekaar in je grootvader zijn winkel.
Hij sprak heel vaak over jou.
Ik respecteerde hem veel.
Zijn adviezen waren steeds waardevol.
En de kennis van diplomatieke zaken maakten een grote indruk op mij.
Mag ik?
Kaneel en gehaktballen.
Het lijkt erop dat ik net op het juiste moment kwam.
Of te laat...
Hoe lang denk je in Istanbul te blijven?
Er is Fanis een plaats aan de Bosporus Universiteit aangeboden.
Afdeling astrofysica.
We hebben altijd geleeerd van de Grieken...
Astronomie, bedoel ik...
Bedankt om te komen.
Geen dank.
Waarom koos je me hier te ontmoeten?
Hier openen zielen als mosselen in stoom.
Kook jij?
Nee. Het lukte me nooit om iets te koken.
Mr. Vasilis vertelde me vaak over
de helende eigenschappen van kruiden.
Bevestigde de Medische Universiteit dat allemaal?
Dat was wanneer ik voor het eerst verliefd werd op Saime.
Ik snakte ernaar haar te zien.
En ging bijna elke dag naar zijn winkel.
Wil je iets weten?
Het lukte me nooit om op zolder te geraken.
Telkens ik probeerde zei mr. Vassilis:
"Wat doe je daarboven?
Artsen en soldaten mogen daar niet komen."
Hij zei vaak dat we goede vrienden Hadden kunnen zijn.
't Is spijtig dat je vertrok...
We zijn niet vertrokken.
We zijn gedeporteerd.
Ik was maar een kind
en mijn vader was een diplomaat.
Maar, meneer Vasilis...
hij wist herinneringen op te roepen zonder provoceren.
Sinds kort komt deze pijn plots opzetten.
Dezelfde plaats waar hij last van had.
De zijne was een oude wonde.
Oude wonden zijn misleidend.
Ze leiden een eigen leven.
Hou je nog steeds van haar?
Vannacht vroeg ik Saime om terug met me naar Ankara te komen.
En ze ging akkoord.
De trein naar Ankara via Eschi Sehir vertrekt over 3 minuten.
Het is mijn beurt om te gaan...
Vaarwel Saime.
Vaarwel.
Vaarwel Fanis.
Kijk niet om Saime...
Op het perrons, kijken we om en...
dat beeld blijft achter als een belofte...